Os habitantes de Inuvik, unha pequena vila do Ártico canadense, levaban 31 días sen ver a luz do sol. Ata o 8 de xaneiro. Un fermoso anuncio.
{ 0 comments }
Erundina Vázquez e os seus fillos Sonia e Juan Manuel. Foto: Sole
Nesta casa todo vén de caste. A nai de Erudinda morreu literalmente entre os fogóns. E a súa filla, hoxe unha gran dona do oficio de dar ben de comer, coida canda o seu fillo Juan Manuel (na cociña) e Sonia (en sala) dun dos sitios máis sonados na zona do Deza e do Ribeiro para ir comer ben: o Ateneo de Piñor [localización /988 403 203]. En apariencia, un restaurante e hotel de estrada, como outros tantos. Pero só en apariencia.
No seu interior, Erundina Vázquez reivindica a cociña tradicional. Pero un concepto moi amplo da cociña tradicional, unha cociña da memoria recuperada, de pratos máis complexos, de calidades impecables que só se conseguen con esforzo persoal. Este sábado celebramos alí un magnífico xantar de Ao pé do lar. Xuntámonos amigos blogastrónomos e xente do equipo da exposición para degustar un tras doutro, todos os pratos da exposición, agás o arroz con lumbrigante. Foi un xantar deses que entras á mediodía e saes co lusco-fusco, incriblemente ben comido e bebido. Foi un desfile proporcionado de sabores contundentes e directos, da vella cociña tradicional: un auténtico menú confort-food, porque moitos nunca probaran eses pratos pero prestábannos como se foran magdalenas de Proust. Ao comelos, estabamos a reivindicar un concepto moito máis amplo, máis rico e diverso da gastronomía galega, que vai moito máis alá dos catro pratos doados e rápidos de facer que se ofrecen na maior parte dos restaurantes do país. A gastronomía tradicional galega é unha disciplina de tempo, cariño, precisión.
O ágape rematou coa tortilla ao ron, flambeando con granos de café e limón, con unhas marabillosas cañas, leite fritido e biscuit. Unha auténtica delicia que mostra as marabillas de Erundina Vázquez como reposteira.
Un consello: parade no Ateneo de Piñor, ou facede por parar. Menús do día sinxelos e ben coidados. E se tedes o capricho, encargádelle antes a Erundina a costrada ou o follado de salmón. Ides alucinar.
E de postpost: a foto post-semiXantanza coa cociñeira. Eu non saio porque estaba facendo a foto, pero aos compañeiros véselles que o pasaron fatal. 
Outras visións: Colineta, Pantagruel Supongo, Laconada
{ 0 comments }
Investigando sobre algúns datos novos que teño sobre Castro Valente atopeime esta curiosidade que me fixo rir. É impresionante a polisemia, a cantidade de diferentes significados, que se multiplican sobre algúns lugares hoxendía esquencidos pero que continuaron a exercer, séculos despois de abandonados, forza mesmo literaria. En 1911 o artista e crítico de arte Rafael Balsa de la Vega publicou nos números 11 e 12 de Galicia: revista regional o relato Herbón. A historia narra a relación entre dous vellos amigos, o Guardián ou Prior do Convento de Herbón e un suposto señor feudal do castelo de Castro Valente, do outro cabo do río Ulla, no contexto da derrota de Xoana a Beltranexa e o Mariscal Pardo de Cela e as loitas da nobreza galega por impoñerse no reino castelán. Supoño que Balsa de la Vega debeu apreciar desde abaixo do monte as ruínas da muralla, de aquela máis limpo por efecto do pastoreo que se daba alí, segundo me falan os vellos da zona. Velaquí vai a descrición:
“Sus piedras, por el monte desperdigadas y cubiertas de sedoso liquen semejan caprichosos estuches forrados de terciopelo verde, merecen la pluma de oro de Zorrilla para ser descritos (…) Sobre una planicie rodeada de azulados montes se ven las ruinas de un castillo que a mí se me antoja famoso y que, según cuentan las crónicas, se derrumbó incendiado a fines del siglo de los Reyes Católicos”.
Ese último apuntamento é estraño, trátase da primeira referencia que teño a que alí puidera haber un castelo medieval, e non creo que sexa moi fiable. Tampouco importa, de non selo: é abraiante ver como, canda unha abundantísima tradición oral aínda viva ao redor deste lugar, tamén existe unha tradición culta, emparentada coa sociedade das artes de finais do XIX e principios do XX ao redor deste lugar que hoxe practicamente non existe para os padroneses e as súas autoridades. En si mesmo, é o típico relato medievalista de tonos románticos moi do momento. Balsa de la Vega, por certo, foi íntimo da Pardo Bazán e deseñou canda ela o toque neorománico e neogótico do Pazo de Meirás, no que escribiu moitos dos seus textos.
Atopeino no web da Real Academia Galega ( 1 e 2). Aquí está o PDF do relato completo.
{ 0 comments }
Fotos: Sole
Este home que está á dereita de Marcelo Tejedor é Jacques Maximin. Aínda que nunca gozou do triestrelato Michelin, este home é un dos grandes da cociña francesa. Con el formouse Marcelo Tejedor, traballando moitos anos á súa beira en Francia. O que eu non sabía -casualidades da vida- é que foi en casa de Maximin onde vivín a miña primeira gran experiencia da alta gastronomía; non o coñecía, só procuraba un lugar elegante no que celebrar unha festa persoal. Era en Niza, no Hotel Negresco -na súa época niño de espías rusos e despois de coroneis aliados-. Celebrábase esa noite o aniversario da Libération de Niza, e sobre a badía nacían os fogos de artificio enchendo as grandes vidreiras. E aquela cea, aquela incrible cea, -mantelería pesada, cubertos de prata, tres axudantes para un sumiller, un Chateau Font du Broc que nunca máis volvín atopar- ficou na lembranza para sempre. Maximin xa non estaba alí, pero si o seu ronsel.
Esta fotografía corresponde ao Fórum Gastronómico. Un debate a catro entre Eric Roux, Marcelo Tejedor, Maximin e Adrià que se converteu nunha homenaxe máis ou menos informal ao francés. El era un home de voz rasposa, pequeneiro, cun aire cuspido a Robert de Niro. Nun momento no que Marcelo Tejedor estaba a falar da súa experiencia co chef, el interrumpiuno levantando un dedo para engadir algo sobre como era a súa cociña, a cociña de Jacques Maximin:
-Le rigueur -apuntou definitivo, co dedo sempre en alto; non daba lugar a dúbidas. Máis ou menos como vedes na foto.
Cando tal xesto vin, pensei para dentro: “mi madriña, de armas tomar o señor”. Así llo preguntei a Marcelo.
-¿Como era este home en cociña?
-Voaban polos. E teño visto tamén voar a mozos de dous metros.
Tiña toda a pinta. Pero Marcelo, nas súas palabras, tiña o agarimo do discípulo e o respecto cara o chef que o levou a un nivel superior de esixencia, de autoesixencia. Maximin miraba para el. Botaba un dedo aos rachóns do vaqueiro de Marcelo.
-¡Que o pantalón é así, chef!
Ao día seguinte, Marcelo daba un obradoiro no Fórum sobre a pescada de Celeiro, se cadra o seu prato máis coñecido. Maximin non o probara. Así que no medio do obradoiro se ergueu, aproximouse á mesa onde se estaban emprantando as pescadas, e probouna. Por primeira vez.
No interior do post tes a secuencia, os escasos segundos da proba de Maximin. Fíxate na cara de Marcelo Tejedor. E na de Maximin. Por un momento é unha viaxe no tempo. E o galego volve ser discípulo e o francés volve ser mestre. É impagable.
{ 2 comments }
Heavy Rain é unha superprodución interactiva francesa que nos mergulla, apostando pola narrativa máis elaborada, no perfeccionamento dos videoxogos como un novo modelo de narración de historias. Se mirades os vídeos, veredes que ten unha pintaza. Aquí hai algo de gameplay.
{ 0 comments }
Despois da intrigante visita á muralla do Monte Aloia decateime de que estaba ante outro Castelo Baleiro, moi similar ao Castro Valente de Padrón. Unha zona escura da nosa Historia por estudar, malia conter os recintos arqueolóxicos de máis grande estensión do patrimonio histórico de Galicia, así de claro. En concreto, ao contrario do que afirmei no post do Monte Aloia, a muralla desta montaña tudense é considerablemente máis grande en estensión que a Muralla de Lugo (2 quilómetros). Esta ten máis de tres. Estamos falando destas cifras, señores.
O caso é que Xenome recomendoume un libriño no que había máis información sobre a muralla: O Tui Antigo: unha aproximación histórica-arqueolóxica, da arqueóloga Silvia González Soutelo. Nel fálase das interesantísimas evidencias sobre a mansión e o castellum Tyde, o poboamento romano deste importante porto, porta da Gallaecia. Tamén da suposta localización do pazo dos reis suevos que levaron a capital do reino ata aquí. E, por suposto, fálase da muralla. Hai unha detallada descrición, un valioso plano que localiza os elementos máis interesantes do recinto, os lugares nos que está mellor conservada e os grandes sillares de pedra suben máis de tres metros, tamén as estrañas atalaias que sobresaen da muralla, os torreóns. Recolle unha referencia ao estado no que se atopaban as ruínas no ano 1610, cando un cronista local alude a elas co mesmo misterio, distancia e ignorancia que hoxe temos respecto delas, o mesmo que acontece en Castro Valente cando aluden a el os investigadores do XIX. Ese cronista, P. Sandoval, por certo tamén fala de que a muralla ten cubos (que hoxe non se localizan, pero tamén me lembrou a Castro Valente). Pero no 1610 o cronista de Tui non sabe nada da súa orixe. Importante.
O capítulo achega moita información descritiva, pero é sumamente cauteloso, ante a falta de evidencias arqueolóxicas que permitan afinar a cronoloxía. González Soutelo establece a súa cronoloxía posible “entre o periodo de crise do Imperio Romano (…) ata o século XV” (mil anos de nada, non está mal!). Ou sexa, non temos moita idea. Nin diso nin da súa función. ¿Era unha protección militar?¿Era o límite dun territorio sagrado centrado na actual ermida de San Xulián? Non o sabemos. Hai uns anos fixéronse unhas catas arqueolóxicas na muralla e en varios recintos anexos, pero como é habitual neste país, non se publicaron os resultados. A outra referencia valiosa da arqueóloga é a documentación doutros dous recintos similares en lugares próximos: o Faro de Budiño e o monte Galiñeiro. Non habemos tardar moito en visitalos.
{ 3 comments }
Baghdad. Foto: Stephanie Sinclair/VII
Preto de Grozny, Chechenia. Foto: Paul Lowe/Panos Pictures
E cada foto de toda esta galería de Foreign Policy ten tamén unha tremenda historia detrás. Enormes fotografías.
{ 0 comments }
Foto: Sole
Chegou por correo postal, de sorpresa, cunha carta manuscrita. O máis fermoso agasallo en moito tempo, o máis inesperado. El Practicón, Tratado completo de Cocina al alcance de todos y Aprovechamiento de Sobras, de Ángel Muro, un clásico en edición de 1913, inencontrable. Un tesouro gastronómico. Ah, e a carta. “Podía ter sido un e-mail, pero ¿a que non é o mesmo?”, dicía aquela misiva. Unha auténtica xoia bibliográfica que viaxou, como viaxou o seu dono, para axudarnos a todos, a el mesmo, a nós coa nosa vida de tolemia e axenda, a descubrir os secretos do corazón e do mundo que queda por vivir. Con silencios, con palabras, con agarimo. Grazas, Luis.
{ 1 comment }
Absolutamente delicioso é un libriño de 1900 impreso en Betanzos, na imprenta dos Sucesores de Castañeira, escrito por un tal Rogelio Borondo e que a xente do Anuario Brigantino -un exemplo do que eu penso que é tomar a cultura pola man- dixitalizou dentro da Biblioteca Virtual de Betanzos. O libro titúlase Memorias de un viaje improvisado (baixar en PDF) e é a crónica dunha liada monumental entre colegas. Non hai máis que ver como comeza:
A las doce del día 21 de octubre de 1899, hora en que como había tomado por costumbre desde mi regreso de América, me dirigía a mi casa con objeto de suministrar al mecanismo orgánico el combustible indispensable para la subsistencia [só esta frase xustifica xa a lectura de todo o volume], despues de una sesión con algunos amigos en la sociedad Liceo Recreativo. En el cantón de San Roque me encaré con los amigos D. Juan y D. Jesús García, a los que me aproximé con objeto de saludar especialmente al segundo que aquel día debía partir para París en misión comercial (…) Cumplido aquel deber [como mola a retórica do XIX] me anunció el mismo D. Jesús que no sólo él era el viajero, sino que también su hermano presente, pues que así lo había resuelto el día anterior y agregó que yo también debiera acompañarlos, en cuyo caso el viaje se prolongaría a Suiza y a Italia. (…) Me resistí repetidas veces, aduciendo como razón la falta de preparación para emprender tan de improviso un viaje relativamente largo, que debía comenzar a las seis cuarenta del mismo día. (…)
Nin que dicir ten que o señor Rogelio caeu na liada dos colegas e emprendeu a viaxe por Francia, Suiza e Italia. Coma outros turistas da época, Rogelio sentía fascinación polas medidas: anotaba o número de escalóns de subida as torres, os metros de pendente, o número de pedras construídas e os horarios dos trenes e entradas a museos. Un magnífico exemplo do talante turista da época pódese ver, tamén en Betanzos, no Pasatempo, onde os irmáns García Naveira tamén consignaron cifras encol das pirámides de Exipto. Ao ler este libriño de viaxes, fíxádevos por onde, a personaxe de Phileas Fogg, a personaxe de Jules Verne cobra unha dimensión diferente. As súas teimas: a precisión, a puntualidade ferroviaria, a confianza na mecánica e na ciencia son rasgos máis do espírito da época que da personalidade específica do protagonista de A volta ao mundo. Rogelio Borondo, viaxeiro betanceiro do 1900, ten moitas cousas en común con Phileas Fogg. A lectura de Memorias de un viaje improvisado é un pequeno e divertido pracer bibliófilo. E outra cousa: sitúanos nun tipo de literatura moi ausente en Galicia, a das crónicas de viaxes en pleno momento do seu auxe en Europa. Os nosos grupos acomodados nunca foron moito de viaxar, ou de contar o que viaxaban. O libriño é un bo texto para saber como vía o mundo un galego da época.
{ 0 comments }
Hoxe Martín Berasategui e Flavio Morganti presentaron este novo concepto de botella, o Berasategui System, en Valladolid, no corazón da Ribeira do Douro. Vin o concepto hai uns meses -cando aquelo era coma o secreto da bomba atómica- e flipei. Basicamente ese estraño “pescozo” que ten a botella na súa base fai de decantador, concentrando os posos do viño. Nun contorno de consumidores no que hai xente que lle dá algo de repelús o tema posos do viño, moitas adegas filtran o viño para evitar ese problema estético, engadindo á elaboración do viño un proceso un tanto agresivo que fica solventado con esta sinxela nova forma. A nova botella permite, ademáis, máis aplicacións, como evitar o contacto das mans que tranfiren calor á botella, etc. Esta é a típica idea que un di: “¿pero como non se me ocorreu a min?”. (vía)
{ 2 comments }
Manuel Gago é xornalista e profesor universitario. 
