Unha fenda no viño galego?

Foto: Compostela Gastronómica

Onte polo serán houbo unha interesante mesa redonda no Festival Compostela Gastronómica titulada “Os visionarios do viño galego”. Participaron nela destacados viticultores acreditados nos últimos anos pola calidade dos seus viños. Dominique Roujou, Eulogio Pomares (Zárate, Rías Baixas), Fernando Algueira (Algueira, Ribeira Sacra), Bernardo Estévez (Issué, Ribeiro) e Xurxo Alba (Albamar, Rías Baixas), moderados pola sumiller Eva Pizarro. Os viticultores falaron, entre outras cousas, da súa relación coas denominacións de orixe como institucións. A tendencia xeral foi acusar ás denominacións de inmobilismo, de botar viños para atrás porque eses viños non se axustaban á “tipicidade” das uvas da zona. Pero todos os presentes na mesa dubidaban sobre “que era iso da tipicidade” e en que medida as Denominacións de Orixe poden establecer os límites do que é “típico” e o que non. Para eles, estas restricións, máis subxectivas que obxectivas, limitaba a capacidade de innovación ao redor das variedades. Pomares, de Zárate, aludiu a un viño seu que Rías Baixas botou para atrás por que non se axustaba aos estándares e que hoxe se vende en restaurantes de Washington a 100 dólares botella. Algueira referiuse a como lle botaron para atrás a primeira elaboración que fixo de Merenzao porque era un “tinto sen cor” (a baixa intensidade da cor é unha das características propias da uva merenzao).

A xulgar polo que alí se falou, estamos nun momento importante e delicado. Historicamente, as DOs foron moi importantes no mercado do viño galego como xeito de acreditar unhas mínimas garantías na elaboración, tratamento e limpeza dos viños que se ían comercializar, pero nestes momentos, o mundo do viño cambiou, os estándares mínimos de limpeza e calidade xa están máis ou menos claros e se está comezando a entrar noutra fase: hai viticultores que están tentando ir máis alá, moitas veces querendo desandar o camiño e volvendo a elaborar directamente en madeira, etc. Ao seren tan pouco flexibles cos criterios de “tipicidade” ou de elaboración, están as DOs están a limitar as posibilidades, a creatividade e a exploración dos seus viticultores máis pioneiros? Coincide, ademáis, que eses pioneiros son ademáis moitas veces os máis prestixiados dos viticultores dunha rexión, e son eles os que se atopan incómodos e non se remexen dentro dnha camisa que, ao mellor, venlles xa un pouco pequena.

Podemos chegar a un momento perigoso no que os viños con denominación signifiquen “viños estándar”, de liñal de supermercado, e os viños galegos sen etiqueta de DO, de prestixiosas firmas, signifiquen singularidade e excelencia? Están a ser as DOs moi conservadoras, protexendo os intereses dos grandes adegueiros, máis conservadores e homologables nas súas elaboracións? Hai inercias e rutinas instaladas nas DOs? Algueira resumiuno a opinión dos viticultores cunha frase: “Son funcionarios. Queren que a vendima acabe rápido”, en alusión á falta de comprensión de que cada variedade autóctona ten un momento óptimo distinto para ser colleitada e iso alonga moito o periodo de vendima (no que se estreman os controis das DOs sobre o produto).

O asunto non é desde logo menor e onte ese foi o debate, vivísimo, que estaba sobre a mesa.