A inocencia gris

Last updated on 10 / Marzo/ 2013

Estes homes e mulleres que deberan estar desfrutando dunha última tranquila etapa laboral antes da súa xubilación pasan as horas libres dos seus traballos en peches por todo o país, vestíndose camisetas, levando termos de café nos bolsos e facendo soar incómodas e insanas bocinas. Durmen intraquilos, as súas conversas son monotemáticas e síntense profundamente sós e abandonados: os responsables públicos non son quen máis de poñer unha cara de conmiseración mentres pensan como escaquearse do problema. Algúns espabilados de máis beiréanos e un intenso cheiro a podremia se despide das oficinas onde antes os atendían máis ou menos dignamente. Son os afectados polas preferentes: pequenos aforradores deste país que foron directamente enganados por empregados sen escrúpulos que participaron dunha impresionante corruptela global.

Hai anos, nun cóctel de emprendedores e TIC organizado polo Goberno galego (etapa Fraga), achegousenos un coñecido que, coma todo o mundo, evolucionaba gracilmente entre corrillo e corrillo. Con asombro, mesmo con estupor, preguntounos estrañado ao final do cóctel: “e a min, por que ninguén me corrompe?”. Esa frase amoral presidiu e preside o estado das cousas que nos rodea. Unha corrupción non só legal, senón ética e moral: todo o mundo está disposto a poñerse un prezo no mercado das cousas, e nin sequera demasiado alto. Nada cambiou neste sentido, pero a vida demostra que hai xente e xente, e persoas e persoas.

O que non lles contarán moitos medios é que moitos dos líderes dos movementos de afectados polas preferentes, curiosamente xa cobraron e recibiron o 100% do investido. Nova Galicia Banco tentounos desactivar a base de restituirlles os aforros, saltándose os seus opacos procedementos de arbitraxe e avaliación. Pero moitos destes líderes -e aquí vén a lección de ética- seguiron ou seguen dando a cara á fronte do movemento, conscientes de que a súa fortuna ten que ver con esa presión colectiva. O banco tentou estender o lixo e a podremia cara o movemento, pero aínda hai quen cre nalgo máis que en si mesmo. Son eles un espello no que mirarse. Un director de sucursal a un líder zonal do movemento, un día a primeira hora, nas protestas:

-Pero que fas aquí se ti xa cobraches?

Fede.

Caixa Galicia e moitos dos seus empregados abrazaron con alegría a decisión de vender merda a puñados; ningún deles, nin os directivos nin eles, foron quen de calibrar que ao facelo estaban sepultando o principal activo que tiña a entidade para estes clientes (nunca o tivo para min): a confianza. Por iso, escoitar a Luis de Guindos e ao Goberno español é basicamente vomitivo: porque insulta aos cidadáns galegos que creron no sistema e na súa confianza, e se fiaron nos seus pequenos aforros dos directivos das sucursais. Ao pretender que estes clientes eran investidores expertos, estáos a insultar e acoplar a unha calaña da que eles non forman parte. A dos especuladores con poucos escrúpulos.

Estas xentes comezaron a aforrar os seus cartos nas últimas décadas do franquismo. Eses cartos sobrevivíronlles ás crises económicas dos 70 e dos 80, pero tamén ás euforias tolas da década do ladrillo. Eses cartos eran un símbolo dunha clase media que non nacera como tal; nunha sociedade que deixara de preocuparse por acaparar terras que por gardar aforros, unha sociedade propiciada polo propio Estado, e organizada en pequenas vilas e en redes de confianza das que formaban parte directores e interventores de sucursais de bancos. Eu nunca crin nin crerei a un director de banco máis alá do mínimo, pero eles si o fixeron, despois de trinta anos xestionando as súas contas.

O máis chamativo desta crise social é o desamparo dos cidadáns. Dun tempo a esta parte, o Estado está desaparecido, e non só iso: pode mostrar a súa cara máis cruel e antihumana contra os lexítimos afectados destas prácticas consentidas e coñecidas por este Estado truhán. A dunha coherción, a dun insulto, a dunha falta de respecto ao cidadán contribuínte durante décadas que desnaturaliza e deslexitima automaticamente a ese propio Estado ao que xa non lle vemos ningún sentido, ese Estado que só protexe aos poderosos e perdeu o camiño da protección ao desvalido. No canto de arroupar aos cidadáns, o Estado actúa coma un psicópata fuxidío. O papel da Xunta nunca foi, por certo, máis marxinal, excéntrica e covarde. O fascinante é que estes homes e mulleres da inocencia gris aínda cren, aínda confían, en políticos que todos os do resto sabemos que xa os venderon, por catro pesos, hai ben de tempo e só agardan é que o asunto, coma todos, remate por enfriarse. Contan dunha señora disfrazada que se atopou este ano a Feijóo no entroido de Verín. Feijóo tamén estaba disfrazado, seica. A señora faloulle das preferentes, e seica Feijóo, coa copa na man, preguntoulle polo seu nome.

O fascinante é que despois de todo, a señora cría, na súa inocencia gris, que depositar ese nome nas entendedeiras do Presidente disfrazado ía ter algún tipo de efecto ou consecuencia, e que non era simplemente unha saída para continuar de copichuelas con razonable comodidade. Teño coñecido ese truco da pregunta do nome desde hai moitos anos, que desactiva ao protestante e lle enche dunha ilusión agradecida cara o poderoso. O teu nome é a túa honra.

Disclaimer: eu teño unha pequena cantidade de diñeiro afectada polas preferentes (nada grave), investida no meu nome por un familiar meu. Pero familiares meus están moi afectados por este asunto. É unha situación moi grave que coñezo de primeira man, e quero aquí deixar constancia da miña ira pero, sobre todo, da súa tremenda indefensión ante a impunidade de banqueiros e Estado.