Herminia, a súa tafona e unha das súas pastas con sementes de papoula. Fotos: Sole

-Si, eu era panadeira, siii, pero unha señora xudea tróuxome un recetario sefardita. E alí aprendín. Por aquí veñen moitos xudeus, e se emocionan moito, e mándanme recetarios moi vellos.

A Herminia encántalle contar a súa historia. De como á súa Tafona, nunha esquina próxima ao barrio xudeu de Ribadavia -o forno de leña ao carón do mostrador, as vellas lendo revistas, o gato negro como Azrael, as súas delicadas pastas kosher e sefarditas no mostrador, os ovos e as cazolas na traseira, delicados encaixes femininos recollendo os andeis- chegan rabinos hebreos que levan agachados os tirabuzóns detrás das orellas, e de como o embaixador de Israel lle procurou os primeiros distribuidores de materia prima, e como chegan os xudeus que fan os Camiños de Sefarad a ver e non dar crédito.

Non dan crédito porque a Tafona da Herminia é un estupendo exemplo de tradición reinventada: parece que leva toda a vida aí, coma o esconxuro da queimada, pero é algo recente, vinculado á creación da imaxe turística xudea de Ribadavia. Sen embargo, ao escoitar a Herminia, ao probar os doces nese forno de muller, parece como se unha comunidade sefardita que sobrevivira á expulsión continuara agachada, nos patios interiores de Ribadavia, cociñando como hai cincocentos anos. O recetario de Herminia é fundamentalmente kosher, baséase nos ingredientes dos xudeos centroeuropeos, pero as dez ou doce variedades de pastas que fai a señora son a cada cal máis saborosas e ata coherentes co fermoso casco histórico. Os xudeus deixan viños kosher, postais, fotografías, menorahs (os candelabros de sete brazos), estrelas de David prateadas, imaxinería que vai convertendo o lugar nun pequeno santuario cultural.

-Si. Paseade, rapaces, si. Sabede que estades na capital do Vello Reino de Galicia.Si.

Si, Ribadavia foi capital do Reino hai moito tempo. Os xudeus de Herminia aínda non foran expulsados de aquela.