{"id":7005,"date":"2009-06-20T12:45:40","date_gmt":"2009-06-20T10:45:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/?p=7005"},"modified":"2009-06-22T09:24:10","modified_gmt":"2009-06-22T07:24:10","slug":"as-covas-do-folon-tres-horas-no-gran-inframundo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/2009\/06\/20\/as-covas-do-folon-tres-horas-no-gran-inframundo\/","title":{"rendered":"As covas do Fol\u00f3n: tres horas no gran inframundo"},"content":{"rendered":"<p><object width=\"500\" height=\"281\"><param name=\"allowfullscreen\" value=\"true\" \/><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\" \/><param name=\"movie\" value=\"http:\/\/vimeo.com\/moogaloop.swf?clip_id=5241731&amp;server=vimeo.com&amp;show_title=1&amp;show_byline=0&amp;show_portrait=0&amp;color=01AAEA&amp;fullscreen=1\" \/><embed src=\"http:\/\/vimeo.com\/moogaloop.swf?clip_id=5241731&amp;server=vimeo.com&amp;show_title=1&amp;show_byline=0&amp;show_portrait=0&amp;color=01AAEA&amp;fullscreen=1\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" allowfullscreen=\"true\" allowscriptaccess=\"always\" width=\"500\" height=\"281\"><\/embed><\/object><\/p>\n<p><span class=\"drop_cap\">M<\/span>entres cami\u00f1as polo medio do bosque en direcci\u00f3n a unha das entradas do sistema de cavidades pseudo-karsticas do Fol\u00f3n, no concello de Vigo, a terra de s\u00fapeto comeza a falar e a tremer. Un son r\u00edtmico sae de debaixo das enormes bolas gran\u00edticas e, nalg\u00fan sitio, mesmo percibes vibraci\u00f3ns que se transmiten \u00e1 terra e aos teus p\u00e9s. \u00c9 o Fol\u00f3n, e de a\u00ed v\u00e9n o seu nome, ao balbordo, \u00e1 <em>folie<\/em>, \u00e1 tolemia, ao gurgullo constante que v\u00e9n das profundidades. O son \u00e9 o do r\u00edo da Rega que, m\u00e1is enriba, desaparece de s\u00fapeto da superficie da ladeira e comeza a esvarar no subterr\u00e1neo entre un enorme complexo de bolas de granito, un inframundo de estreitas cavidades e voltas labir\u00ednticas. Mentres, o r\u00edo peta contra as pedras, remu\u00ed\u00f1a en marmitas. As covas do Fol\u00f3n son un lugar \u00fanico en Galicia, a terceira cova gran\u00edtica de Europa. Te\u00f1en un percorrido en longo dun quil\u00f3metro, pero as incursi\u00f3ns que fas nelas fanche avanzar moi pouco. Vinte metros, no Fol\u00f3n, son unha aut\u00e9ntica aventura. Fumos un grupi\u00f1o de dez persoas (s\u00edntoo, non lembro o nome de todos); desde Santiago fumos Xurxo Mari\u00f1o, Vicente de Souza, Xurxo Salgado e m\u00e1is eu. <\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/ceramica_folon1.jpg\" alt=\"\" align=\"left\" \/>Pero tam\u00e9n \u00e9 moito m\u00e1is. <del datetime=\"2009-06-22T07:22:16+00:00\">A Xunta declarouno Monumento Natural de Galicia e tam\u00e9n Ben de Interese Cultural<\/del> Est\u00e1n solicitadas as declaraci\u00f3ns de Monumento Natural de Galicia e de Ben de Interese Cultural, porque este \u00e9 un lugar moi especial, tanto como desco\u00f1ecido: aqu\u00ed apareceron evidencias de presenza humana constante desde o Paleol\u00edtico ata a Idade Media, e polos indicios atopados todo parece indicar que, cando menos no Calcol\u00edtico e na Idade do Bronce, o que se deixaba aqu\u00ed, nunha das covas conectadas con todo o sistema, eran ofrendas a <em>algo<\/em>. O Clube Espeleol\u00f3xico Ma\u00faxo, \u00e9 o principal axente en pular por conseguir a declaraci\u00f3n de Monumento Natural, atopou no ano 1996 unha incr\u00edbel colecci\u00f3n de materiais arqueol\u00f3xicos, desde machados pulimentados ata sorprendentes <a href=\"http:\/\/vigoarqueologico.blogspot.com\/2007\/10\/apuntes-sobre-el-calcoltico-viges.html\">vasixas calcol\u00edticas<\/a>, de tres mil anos de antig\u00fcidade; unha delas \u00e9 a que vedes nesa foto. \u00bfQue ser m\u00edtico vivir\u00eda aqu\u00ed dentro? Imax\u00ednome \u00e1 xente distinguindo a voz do monstro, do deus ou do esp\u00edrito entre o bater do Fol\u00f3n, o gorgullo constante. Imax\u00ednome, mesmo, viaxes inici\u00e1ticas ata a fervenza que se ve no v\u00eddeo. Algo diso, curiosamente, cons\u00e9rvase no folclore. Unha das lendas desta cova -que est\u00e1 rodeada de <em>penas de mouros<\/em>&#8211; fala de que no interior do Fol\u00f3n viv\u00eda unha moura. A xente ti\u00f1a que deixarlle comida e ofrendas na entrada para que a moura os favorecera, igual que esas vaixelas cer\u00e1micas de tres mil anos antes. Te\u00f1o a sensaci\u00f3n, ao internarme, de que nos metemos no <em>omphalos<\/em>, nas covas de Delfos, que aqu\u00ed nas profundidades as augas escrib\u00edan o futuro dos homes. Non hai un sitio igual en toda Galicia.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/topografia_cova.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<em>Secci\u00f3n da cova do Fol\u00f3n. Gr\u00e1fico: <a href=\"http:\/\/www.mauxo.com\/\">Clube Espeleol\u00f3xico Ma\u00faxo<\/a><\/em><\/p>\n<p>Intern\u00e1monos. Sabemos que non veremos \u00e1 moura, pero si marabillosos procesos xeol\u00f3xicos en formaci\u00f3n\/destruci\u00f3n. A xente de AXENA que nos gu\u00eda por este inframundo ten nomes para todas as cavidades, que axudan a crear un &#8220;edificio de memoria&#8221; vital para sobrevivir neste caos: o Paso de Andr\u00e9s, os Catro Cami\u00f1os, o Ba\u00f1o Turco, o Balc\u00f3n&#8230; Este lugar \u00e9 toda unha experiencia que pon a proba, sobre todo, a t\u00faa capacidade de resistencia psicol\u00f3xica, pero no que vas vivir experiencias alucinantes. No v\u00eddeo podes ver en parte o noso percorrido. Se tes algo de claustrofobia ou aprensi\u00f3n, recom\u00e9ndoche que non o vexas, porque d\u00e1 <em>yuyu<\/em>. Se non, \u00e9 moi recomend\u00e1bel. Pouca xente, ag\u00e1s un descerebrado coma min, se atreve a meter unha c\u00e1mara de v\u00eddeo por eses sitios.<\/p>\n<h3>Advertencias<\/h3>\n<p>Igualmente, se despois do v\u00eddeo quedas tan flipado que queres visitar este lugar, te\u00f1o que facerte prevenci\u00f3ns. As Covas do Fol\u00f3n son un perigoso labirinto e un desaf\u00edo mental: a moita xente lle te\u00f1en entrado episodios de claustrofobia e outros cadros no seu interior. Entra s\u00f3 con especialistas que co\u00f1ezan os cami\u00f1os subterr\u00e1neos, porque te podes perder, segur\u00edsimo. Por iso mesmo, ped\u00edronme que non ofreza datos de localizaci\u00f3n da entrada ao sistema do Fol\u00f3n. Se queres ir, contacta con <a href=\"http:\/\/www.axena.org\">Axena<\/a> ou co <a href=\"http:\/\/www.mauxo.com\/\">Clube Espeleol\u00f3xico Ma\u00faxo<\/a>. <\/p>\n<p><strong>Nota:<\/strong> a fotograf\u00eda da cer\u00e1mica do Fol\u00f3n \u00e9 de <a href=\"http:\/\/vigoarqueologico.blogspot.com\/2007\/10\/apuntes-sobre-el-calcoltico-viges.html\">Vigo Arqueol\u00f3gico<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mentres cami\u00f1as polo medio do bosque en direcci\u00f3n a unha das entradas do sistema de&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/2009\/06\/20\/as-covas-do-folon-tres-horas-no-gran-inframundo\/\">Ler a historia<span class=\"screen-reader-text\">As covas do Fol\u00f3n: tres horas no gran inframundo<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7006,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-7005","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-roteiros","excerpt","zoom","full-without-featured","even","excerpt-0"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7005\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}