![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/rutadeza_1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Aqu\u00ed est\u00e1, esta foto, no Pazo de Li\u00f1ares, en Lal\u00edn. Xa \u00e9 noite e a \u00faltima luz vai desaparecendo gradualmente. Enfronte mi\u00f1a, unha fermosa paisaxe rural, que non \u00e9 s\u00f3 fotogr\u00e1fica. A\u00ednda que non as escoitedes, vela\u00ed est\u00e1n as vacas nos establos, recoll\u00e9ndose tam\u00e9n en diferentes granxas da contorna, e a sensaci\u00f3n de paz e quietude \u00e9 inmensa. Levamos todo o d\u00eda percorrendo o Deza cun roteiro organizado pola Deputaci\u00f3n de Pontevedra e a nosa viaxe remata aqu\u00ed, entre estas vellas pedras cheas de memorias.<\/p>\n
Porque este pazo de fermosa historia \u00e9 tam\u00e9n un interesante centro da memoria local, un fermoso exemplo de como estas casas nobles poden ter un futuro como centros culturais no rural do pa\u00eds. Hai tres instalaci\u00f3ns no pazo: o museo galego do monicreque, unha exposici\u00f3n permanente arqueol\u00f3xica vinculada aos laboratorios cient\u00edficos que a Deputaci\u00f3n de Pontevedra instalou neste recinto, e unha fermosa sala destinada a un dos persoeiros locais, Joaqu\u00edn Loriga, o aviador que naceu neste mesmo pazo. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/rutadeza_4.jpg\")
<\/p>\n
Non hai moitos v\u00ednculos aparentes entre as tres instalaci\u00f3ns, pero a min gustoume velos estreitamente atados \u00e1 mesma malla, que nos leva do onirismo e a fantas\u00eda, aos vellos relatos fundacionais do pa\u00eds e os mitos contempor\u00e1neos. Vela\u00ed est\u00e1n, prendidos de so\u00f1os infant\u00eds, os fermos\u00edsimos monicreques do museo da marioneta. Nesta sala repousan moitos dos “actores” e “actrices” mec\u00e1nicas do teatro galego das \u00faltimas d\u00e9cadas canda ex\u00f3ticos amigos doutras latitudes. Nas salas veci\u00f1as hai unha escolma das abundantes pezas arqueol\u00f3xicas aparecidas no poboado da Lanzada, presentadas con alg\u00fan san e necesario punto perturbador, como a musealizaci\u00f3n do esquelete dun can soterrado na Lanzada hai poucas d\u00e9cadas. Dediqueime a observar a cara dos visitantes cando v\u00edan o esquelete e logo l\u00edan na cartela que o can morrera hai ben pouco, e a rotura de esquemas mentais era abraiante. <\/p>\n
O que m\u00e1is me chamou a atenci\u00f3n, con todo, foi a sala de Joaqu\u00edn Loriga, ubicada nas dependencias nobles do pazo -impecablemente restaurado, por certo. Cando vi\u00f1era da outra vez a\u00ednda non estaba montada. E vela\u00ed est\u00e1 o espesor cultural destes territorios que escapan a todos os clich\u00e9s. Aqu\u00ed hai unha historia que poderiamos tam\u00e9n atopar nun chateau franc\u00e9s ou nunha casa aristocr\u00e1tica da campi\u00f1a inglesa. Ser\u00eda id\u00e9ntica en practicamente todo \u00e1 nosa. O fillo duns arist\u00f3cratas, neste caso Joaqu\u00edn Loriga, que nas primeiras d\u00e9cadas do s\u00e9culo XX se convirte en piloto pioneiro, e que morre no seu avi\u00f3n, como todos os grandes pioneiros da aviaci\u00f3n do s\u00e9culo XX, ao estilo de Saint-Exupery. Loriga, un fillo predilecto de Lal\u00edn, foi famoso pola epopeia da viaxe de Madrid a Manila, a capital de Filipinas e antiga colonia espa\u00f1ola. Hab\u00eda que botarlle arrestos para facer iso en 1924, viaxando naqueles avionci\u00f1os de lata. Coma un aviador franc\u00e9s ou ingl\u00e9s que tam\u00e9n decidira, para a s\u00faa viaxe imperial, chegar tam\u00e9n \u00e1 colonia m\u00e1is distante. <\/p>\n
As fotos da historia son unha marabilla. Comprobar como en Galicia, en Filipinas, en Madrid, en tantos sitios, as multitudes se congregaban ao redor desas avionetas \u00e9 un relato da confianza no progreso, na admiraci\u00f3n polo heroe, polos \u00faltimos descubridores de fronteiras, neste caso na tecnolox\u00eda. <\/p>\n Encantoume esta fotograf\u00eda de Loriga chegando a Manila. Fix\u00e1devos no aviador. Obs\u00e9rvase o cansazo, pero tam\u00e9n a sorpresa, o figurar a\u00ednda nas nubes, o non ser a\u00ednda totalmente consciente de onde est\u00e1 e do que acaba de conseguir. E logo mirade nas caras de quen os recibe, todos europeos, absolutamente entregados, conscientes de que viven un momento hist\u00f3rico, marabillados eles mesmos da idea do progreso da t\u00e9cnica, e de como lugares dun mundo remoto a partir dese momento comezar\u00edan a estar moito m\u00e1is conectados. Cantas cousas conta unha simple foto!<\/p>\n Por certo, xusto antes de desviarse para o pazo est\u00e1 un sitio para comer ben interesante (como vos decataredes pola cantidade de coches aparcados diante que ten sempre): \u00e9 o Alto da Pena, e o t\u00edpico \u00e9 o polbo \u00e1 feira e a carne richada. Non \u00e9 para nada un mal plan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nestas salas g\u00e1rdanse so\u00f1os e relatos pasados do futuro. <\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/rutadeza_3.jpg\")
\nUnha aut\u00e9ntica fotograf\u00eda de Loriga (dereita) e Gallarza (esquerda) no m\u00e1is puro estilo Tint\u00edn. Apr\u00e9ciese ao negro cargando gasolina atr\u00e1s<\/em><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/rutadeza_2.jpg\")
<\/p>\n