{"id":25435,"date":"2014-03-08T23:17:30","date_gmt":"2014-03-08T21:17:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/?p=25435"},"modified":"2014-03-08T23:33:16","modified_gmt":"2014-03-08T21:33:16","slug":"o-rio-ulla-e-a-terra-de-iria-a-luz-das-suas-fortificacions-conferencia-no-casino-de-padron-este-venres-14","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/2014\/03\/08\/o-rio-ulla-e-a-terra-de-iria-a-luz-das-suas-fortificacions-conferencia-no-casino-de-padron-este-venres-14\/","title":{"rendered":"O r\u00edo Ulla e a Terra de Iria \u00e1 luz das s\u00faas fortificaci\u00f3ns: conferencia no Casino de Padr\u00f3n este venres 14"},"content":{"rendered":"

Estou preparando unha conferencia que hab\u00eda moito tempo que ti\u00f1a ga\u00f1as de dar, a\u00ednda que sexa para organizar unha gran cantidade de informaci\u00f3n que te\u00f1o ao respecto. P\u00faxenlle como t\u00edtulo O r\u00edo Ulla e a Terra de Iria \u00e1 luz das s\u00faas fortificaci\u00f3ns<\/em>, e organ\u00edzaa o Instituto de Estudos Irienses no Casino de Padr\u00f3n este venres 14 \u00e1s 20:00 (entrada libre). <\/p>\n

O r\u00edo Ulla perm\u00edtenos crear un escenario que \u00e1s veces \u00e9 fronteira, cami\u00f1o, canle de comunicaci\u00f3n e eixo transformador dun territorio que ocupar\u00e1 unha centralidade econ\u00f3mica e pol\u00edtica no pa\u00eds durante a Idade Media, debido \u00e1 s\u00faa proximidade a Compostela, unha centralidade simb\u00f3lica durante a Alta Idade Media (o \u00fanico bispado non desmantelado polos musulm\u00e1ns, en teor\u00eda), unha centralidade lox\u00edstica durante o Imperio Romano (posible punto de finalizaci\u00f3n ou de inicio da romanizaci\u00f3n, v\u00eda de entrada comercial de produtos suntuarios), e unha centralidade por oposici\u00f3n durante a Idade do Ferro (confluencia fronteiriza de alomenos dous pobos, e pode que m\u00e1is). As\u00ed que un pouco o obxectivo da charla \u00e9 pensar o r\u00edo como un profundo axente din\u00e1mico ao longo da s\u00faa historia e como ao seu redor atopamos monumentos (presentes ou ausentes) que evidencian ese dinamismo. <\/p>\n

Vou po\u00f1er aqu\u00ed catro exemplos para abrir boca: <\/p>\n

\"\"
\nO Castro de Bexo<\/em><\/p>\n

O Castro de Bexo ten un car\u00e1cter profundamente dual: ubicado nas condici\u00f3ns precisas para ser creado na I Idade do Ferro pero coas estruturas monumentais e a profunda artificializaci\u00f3n do territorio dun sofisticado oppidum da II Idade do Ferro, como acontece cos grandes oppida do norte de Portugal. \u00c9 o castro m\u00e1is grande da \u00e1rea pero tam\u00e9n o de estruturas m\u00e1is complexas, que evidencian o tratamento arquitect\u00f3nico da topograf\u00eda da monta\u00f1a como un todo org\u00e1nico. E m\u00e1is dualidades: \u00e9 un castro profundamente maltratado pola acci\u00f3n forestal que, sen embargo, conserva \u00e1reas case inalteradas ao longo dos s\u00e9culos. <\/p>\n

\"\"
\nO Castelo de Chenlo (Valga)<\/p>\n

Dominando a entrada \u00e1 Terra de Iria, este \u00e9 un exemplo cl\u00e1sico das motas galegas no seu mellor estilo “prati\u00f1o voador”. Mota artificial de notable altura rodeada dunha muralla circular e un foxo. Como moitas destas fortificaci\u00f3ns medievais que estamos a localizar, a s\u00faa visibilidade \u00e9 relativamente reducida, m\u00e1is ben \u00e9 “puntual” e vinculada, moi posiblemente, ao control do Cami\u00f1o de Santiago que pasa aos seus p\u00e9s. Neste caso, as evidencias de ocupaci\u00f3n medievais son moi claras, pero a s\u00faa cronolox\u00eda, al\u00e9n disto, \u00e9 dif\u00edcil de establecer por agora.<\/p>\n

\"\"
\nConxunto arqueol\u00f3xico da Mouraza Grande. (Rois) <\/em><\/p>\n

En Rois, tam\u00e9n moi vinculado a un control viario de acceso ao val de Iria, atopamos este enigm\u00e1tico conxunto arqueol\u00f3xico, conformado por unha mota altomedieval dun \u00fanico recinto (os amigos, de cachondeo, a este tipo de motas sen elevaci\u00f3n interior cham\u00e1moslle ‘castrimotas’) na zona norte (cota superior), un castro cl\u00e1sico do Ferro II (cota inferior) e un enigm\u00e1tico sitio arqueol\u00f3xico rectangular no centro chamado A Mouraza Grande do que falarei na conferencia. Unha forte presi\u00f3n defensiva e cultural sobre este cami\u00f1o, que se complementa con outra fortificaci\u00f3n medieval pr\u00f3xima. <\/p>\n

\"\"
\nA Rocha Branca e a s\u00faa estra\u00f1a ‘irm\u00e1’<\/em><\/p>\n

A Rocha Branca (o castro da dereita) foi o refuxio dos bispos de Iria desde tempos inmemoriais, pero a partir do traslado da s\u00e9 a Compostela, a Rocha Branca foi pouco a pouco transformarse nun lugar de lecer para os bispos ata ser, a finais do XV, “a casa m\u00e1is fermosa do Reino”, que dir\u00eda unha testemu\u00f1a do pleito Tabera Fonseca. Pero nas descrici\u00f3ns do XV non aparece este marabilloso f\u00f3sil que vedes \u00e1 esquerda, un castro dun tama\u00f1o similar \u00e1 Rocha Branca, a escasos 30 ou 40 metros do castelo dos bispos. Non deixa de parecer unha destas arquitecturas das ‘capitais de reinos’ irlandesas, na que o recinto est\u00e1 conformado por varios rath<\/em> circulares. Estamos falando de xacementos sempre separados no tempo ou nalg\u00fan momento formaron parte do mesmo conxunto?<\/p>\n

Todo isto e moito m\u00e1is o venres que v\u00e9n, 14 de marzo, no Casino de Padr\u00f3n \u00e1s 20 h. :-)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Estou preparando unha conferencia que hab\u00eda moito tempo que ti\u00f1a ga\u00f1as de dar, a\u00ednda que…<\/p>\n

Ler a historiaO r\u00edo Ulla e a Terra de Iria \u00e1 luz das s\u00faas fortificaci\u00f3ns: conferencia no Casino de Padr\u00f3n este venres 14<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,18],"tags":[],"class_list":["post-25435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-divulgacion-cientifica","category-notas-arqueoloxicas","excerpt","zoom","full-without-featured","even","excerpt-0"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25435\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}