![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/mallou_3_9.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
A fin de campa\u00f1a no castro de Mallou foi o momento m\u00e1is emotivo que vivimos no equipo de traballo, un destes momentos que, francamente, quedar\u00e1 marcado para toda a nosa vida dun xeito moi especial. Un dos obxectivos da intervenci\u00f3n era devolver o uso p\u00fablico a un espazo abandonado, perif\u00e9rico, con respecto \u00e1 vida das persoas e da comunidade local. Pensar en como revincular \u00e1 sociedade coa s\u00faa propia herdanza. A\u00ednda que a afluencia de visitantes ao sitio arqueol\u00f3xico foi increment\u00e1ndose, como xa \u00e9 habitual, conforme pasaban os d\u00edas da intervenci\u00f3n, a data clave era o s\u00e1bado 27 de xullo. E como \u00e9 habitual, ti\u00f1amos as d\u00fabidas sobre como funcionar\u00eda. Conseguiriamos que a aldea subira a ver o resultado do traballo? Durante os d\u00edas previos, o equipo antropol\u00f3xico foi o noso embaixador, casa por casa da aldea. O proxecto foi explicado en podios, en mesas de coci\u00f1a, en pombais. <\/p>\n
Imprimimos no concello un convite para cada casa de Mallou. O convite, co programa de actos do d\u00eda, foi entregado casa por casa da aldea, ao longo destes dous d\u00edas. O s\u00e1bado pola ma\u00f1\u00e1 tam\u00e9n se conseguiu un obxectivo prioritario do noso traballo: facer visible desde o exterior o aparello defensivo do xacemento, moi espectacular. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/mallou_3_13.jpg\")
<\/p>\n
A maleza devorara a doble li\u00f1a defensiva, e alg\u00fans dos voluntarios fixeron un traballo tit\u00e1nico no v\u00e9rtice norte para conseguir limpar de xesta e toxo un lenzo de muralla exterior, que puidera ser visto desde a aldea e a estrada. Funcionou. “Cando sa\u00edn da casa e vin as murallas de novo”, d\u00edxonos un veci\u00f1o, “sub\u00edn inmediatamente ao castro”. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_3.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_4.jpg\")
<\/p>\n
Ese d\u00eda pasaron polo castro centos de persoas. A primeira hora, o canteiro de Mos Marcos Escudero chegaba \u00e1 aldea de Mallou e recib\u00eda as explicaci\u00f3ns do Ca\u00f1\u00f3n, o veci\u00f1o que mellor gardaba a memoria da cabeza de porco que fora levada do castro. Inmediatamente, Marcos p\u00faxose a traballar ao p\u00e9 do castro recreando unha fermosa cabeza de porco. Os nenos de Mallou, que en todo o d\u00eda non se marcharon do sitio arqueol\u00f3xico, tam\u00e9n contribu\u00edron a moldear a cabeza do porqui\u00f1o m\u00e1is famoso da aldea. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_5.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_6.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_7.jpg\")
<\/p>\n
Entrementres, nenos de toda Galicia chegaban cos seus pais para a visita infantil a cargo da actriz Sole Felloza. Os nenos subiron pola Senda Verde de Carnota e encheron o castro de cores. As\u00ed co\u00f1eceron o traballo que fac\u00edan os arque\u00f3logos, que llo explicaron directamente, e despois descubriron os misterios da Ra\u00ed\u00f1a Lupa e da Rampo\u00f1a, o mostro mitol\u00f3xico que en Mallou roubaba os nenos e que, coas s\u00faas gadoupas afiadas, mesmo deixou unha rabu\u00f1ada nas pedras do castro. O traballo de recollida de tradici\u00f3n oral levado a cabo nos d\u00edas anteriores polo equipo de antropolox\u00eda comezaba a dar o seus froitos (co\u00f1ecer\u00e9delo mellor nos vindeiros d\u00edas). Os m\u00e1is valentes acheg\u00e1ronse ata os Mouchos, unha m\u00edtica cova de mouros que est\u00e1 na vecindade do castro. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_8.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_9.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_10.jpg\")
<\/p>\n
O vento ergueuse inclemente pola tarde, pero deunos unha tregua. A iso das sete da tarde, as veci\u00f1as e veci\u00f1os de Mallou m\u00e1is maiores comezaron a subir cara o castro. Protecci\u00f3n Civil habilitara un 4×4 para subir aos m\u00e1is maiores, pero en moitos casos non fixo falta. “Subimos ben de veces al\u00f3 arriba, rapaces!”, advert\u00edannos as se\u00f1oras. Montamos como puidemos as carpas mentres un vento inclemente azoutaba a croa do castro, pero a metereolox\u00eda respectounos. Carmen Gallego e C\u00e9sar Loureiro, os m\u00fasicos, sent\u00e1ronse e o tempo amainou. Comezou a soar unha enmeigante m\u00fasica de viol\u00edn e nyckelharpa. Unha das veci\u00f1as escoit\u00e1bao emocionada. “Eles”, falaba dos habitantes do castro, “tam\u00e9n hab\u00edan tocar m\u00fasica coma n\u00f3s aqu\u00ed mesmo”. Estabamos ao p\u00e9 do parapeto sur, na \u00e1rea m\u00e1is despexada do sitio arqueol\u00f3xico. <\/p>\n
A cabeza, xa rematada, do porco de Mallou agardaba ao car\u00f3n para ser restitu\u00edda. Marcos Escudero fixera un excelente traballo, e o propio Ca\u00f1\u00f3n deu a s\u00faa aprobaci\u00f3n. <\/p>\n
Os nenos de Mallou, que todo o d\u00eda nos acompa\u00f1aran e aos que involucraramos durante todo o d\u00eda na gravaci\u00f3n do documental, na procura de auga e en pequeni\u00f1as tarefas, convenceron aos seus pais para subir. Eles e elas, sorprendidos, comezaron a lembrar con sorpresa a s\u00faa infancia, todo o que ti\u00f1an soterrado na memoria desde hai d\u00e9cadas, toda a terra que a vida nos vai tapando. E apareceu a mitolox\u00eda, os xogos, as aventuras no castro. A rapazada da aldea ficou connosco xa todo o d\u00eda. <\/p>\n
Alg\u00fans veci\u00f1os da aldea, traballadores da construci\u00f3n, comezaron a examinar as estruturas exhumadas na \u00e1rea leste. Alg\u00fan deles botou man do metro e comezou a medir os muros e a entender aquelas cabanas. Dous mil anos despois, os homes volv\u00edan a dialogar sobre a calidade das vivendas, a t\u00e9cnica de construci\u00f3n, a orientaci\u00f3n. “Se fai falta subimos a facelas de novo”, dixo un deles cando lles colleu o xeito. <\/p>\n
A paisaxe m\u00edtica de Mallou funcionaba de novo. Alg\u00fans sinalaban ao brillante outeiro do Filladoiro, onde est\u00e1 agachado un dos petr\u00f3glifos m\u00e1is singulares da costa galega. E lembraban como a\u00ednda hoxend\u00eda se usaba como pedra da fertilidade, lugar onde as parellas xac\u00edan. Dic\u00edano as vellas da aldea, e os familiares m\u00e1is novos mir\u00e1banas sorprendidas. O castro xeneraba memoria. A paisaxe que rodea este xacemento, unha paisaxe formada polos so\u00f1os e os traballos dos homes, d\u00faas caras da mesma moeda. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_11.jpg\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/castrodemallou.net\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/mallou_3_12.jpg\")
<\/p>\n
As se\u00f1oras maiores, moi curiosas, exploraban todo o castro, chegaban ata a porta monumental sorprendidas, indagaban nas estruturas. Aquelas mulleres, que pasaran d\u00edas e d\u00edas como pastorelas naquel xacemento sobre a aldea, abrai\u00e1banse ante o que a terra ti\u00f1a debaixo, e inmediatamente preocup\u00e1banse pola s\u00faa conservaci\u00f3n no futuro. “A ver, rep\u00edtemo outra vez”, dic\u00eda algunha ante as explicaci\u00f3ns sobre o xacemento. Estaban memorizando conscientemente todo o novo co\u00f1ecemento do lugar, prepar\u00e1ndose para comunicarllo a outra xente. Ese rep\u00edtemo<\/em> \u00e9 un dos mellores indicios do \u00e9xito. <\/p>\n A m\u00fasica soaba, o vento d\u00e1banos unha tregua, o castro aquela tardi\u00f1a encheuse de xente, a maior parte dela da comunidade local. Procedimos \u00e1 entrega do porco de pedra, a vella escultura galaica que os alde\u00e1ns incorporaran \u00e1 aldea nos anos 50 e que desapareceu: ser\u00e1 incorporada a un espazo p\u00fablico da aldea en breve. Cando os veci\u00f1os marcharon, e s\u00f3 ficamos n\u00f3s recollendo o equipamento, estabamos emocionados, pero dun xeito moi profundo. O v\u00ednculo entre o castro e a s\u00faa comunidade local comezaba a ser restitu\u00eddo e, en moitos casos, e como debe acontecer nestes proxectos de arqueolox\u00eda p\u00fablica, mesmo por cami\u00f1os que o propio equipo non calculara. <\/p>\n Queremos agradecer especialmente \u00e1 SAGA (Sociedade Antropol\u00f3xica Galega) a s\u00faa colaboraci\u00f3n e xenerosidade para xenerar os dous eventos especiais deste d\u00eda. O proxecto do Castro de Mallou \u00e9, sobre todo, xenerosidade e coraz\u00f3n, dun xeito inmenso e incrible. Grazas a todos e a todas os que o facedes posible, e os que so\u00f1ades cunha Galicia na que isto \u00e9 posible. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A fin de campa\u00f1a no castro de Mallou, un dos episodios m\u00e1is emocionantes que te\u00f1o vivido na mi\u00f1a carreira profesional. <\/p>\n