![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/pantasmas_familiares.jpg\")
Durante un tempo, crin que as pantasmas do pa\u00eds ti\u00f1an costumes m\u00e1is ou menos similares; para sabelo non hab\u00eda m\u00e1is que ler a estens\u00edsima bibliograf\u00eda antropol\u00f3xica, etnogr\u00e1fica e de creaci\u00f3n literaria versada no imaxinario no pa\u00eds e conectalo, adem\u00e1is, coa t\u00faa propia memoria.<\/p>\n
Eu prove\u00f1o de familias mari\u00f1eiras, e iso significa que o meu mundo do al\u00e9n imaxinario estivo rexido, esencialmente, polos defunti\u00f1os e, como moito urcos: os mouros s\u00f3 aparec\u00edan tanxencialmente, gardadores de armas de ouro baixo a igrexa de Santiago do De\u00e1n. Cando limos na carreira Romeiros do Al\u00e9n<\/em>, esa obra mestra da antropolox\u00eda galega que publicou Marcial Gondar en Xerais e que nunca, inexplicablemente, se reeditou (a pesar da gran demanda), moitos de n\u00f3s, os que vi\u00f1amos das vilas e aldeas, observamos que, desde a perspectiva marxista da an\u00e1lise antropol\u00f3xica de Gondar, todo aquel mundo fant\u00e1stico ti\u00f1a sentido e coherencia. Os mortos, para Gondar, en certo xeito, estaban moi vivos: serv\u00edan aos desaxustes do noso mundo e eran respostas funcionais a problem\u00e1ticas sociais e psicol\u00f3xicas importantes no mundo da Galicia rural e mari\u00f1eira.<\/p>\n No imaxinario da morte na Galicia tradicional, substancialmente, hab\u00eda dous tipos de mortos: os familiares directos, con nome e apelidos -xente que volv\u00eda do Al\u00e9n motivados por alg\u00fan problema, como a pena por mover os marcos, ou a falla de misas, nais que deixaran nenosorfos, ou un pr\u00e9stamo sen devolver, que remataban por marchar despois de incordiar un pouco- e logo a masa comunal e an\u00f3nima de defunti\u00f1os da parroquia, da que todos acabariamos por formar parte. Os teus mortos acud\u00edan ao lume do lar en determinadas noites do ano, pero polo xeral, os defuntos, antigos veci\u00f1os, percorr\u00edan a t\u00faa parroquia -ou as sete parroquias-, partindo, pasando e chegando por lugares emblem\u00e1ticos na xeograf\u00eda m\u00edtica do territorio, e a veces por motivos que a\u00ednda non sabemos -a crenza en Agui\u00f1o de que a Santa Compa\u00f1a sae dos t\u00faneles semisubmarinos do illote arous\u00e1n de Noro. As\u00ed que ti\u00f1amos alg\u00fans mortos identificables e a gran masa comunal dos defuntos da parroquia. Ducias e ducias de antrop\u00f3logos estudaron as nosas pantasmas com\u00fans, os nosos defuntos da parroquia. <\/p>\n Co tempo, a vida l\u00e9vate a diversificar e co\u00f1ecer a moita xente de \u00e1mbitos sociais e procedencias diferentes; mari\u00f1eiros e fidalgos, obreiros e burgueses, non se relacionaban moito nas vilas entre eles, pero alg\u00fans dos seus descendentes, por sorte, xa non nos escapamos tanto os uns aos outros. En xantares, ceas e caf\u00e9s, comezaron a xurdir historias que, o outro d\u00eda, acabaron por callar. Son as pantasmas familiares. <\/p>\n Todos temos en mente a m\u00edtica imaxe cinematogr\u00e1fica do pantasma de castelo ingl\u00e9s ou escoc\u00e9s. Un espectro que vaga polas estancias dun antigo e tenebroso castelo durante s\u00e9culos penando unha traiz\u00f3n ou remorrendo de pena por un abandono. Esas pantasmas eran algo ex\u00f3tico para n\u00f3s, que ti\u00f1amos uns defuntos m\u00e1is de andar por casa: o t\u00edo Pepe ou Brais de Soutelo. Xenti\u00f1a que unha d\u00e9cada antes compart\u00eda unha cunca de tinto co teu av\u00f3 na taberna da aldea. A mi\u00f1a sorpresa \u00e9 que as pantasmas dom\u00e9sticas, afincadas por s\u00e9culos nun espazo, tam\u00e9n existen en Galicia en abundancia, e isto \u00e9 ben curioso. <\/p>\n