![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/frade_pedra.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Da Praia de Portonovo a un frade de pedra no mar e del \u00e1 historia dun crego de Co\u00edmbra fuxido da invasi\u00f3n musulmana. Nas Rep\u00fablicas de Homes Libres todo se complica m\u00e1is que en Lost!<\/p>\n
Como xa mencionei anteriormente, as Rep\u00fablicas de Homes Libres<\/em> pasaron de ser un f\u00edo de posts cun eixo tem\u00e1tico a unha aut\u00e9ntica aventura cultural, e como todas as aventuras culturais, as cousas suceden \u00e1s veces conectando entre si cousas que aparentemente non ti\u00f1an conexi\u00f3n. Este \u00e9 un caso. <\/p>\n Tras publicar o outro d\u00eda un post sobre as esculturas enigm\u00e1ticas da praia de Portonovo<\/a>, en Viveiro, meu pai remitiume unha foto realizada por Brais Preto, un compa\u00f1eiro seu de traballo que \u00e9 da Mari\u00f1a. A foto detalla unhas peculiares formaci\u00f3ns rochosas chamadas as Santas, no cabo Mor\u00e1s, preto da entrada ao porto de Alumina-Aluminio, en Xove. \u00c9 a foto que ves ao principio do post. Os mari\u00f1eiros chamaban o Frade a esa figura con cabeza que parece encabezar a comitiva mari\u00f1a. <\/p>\n O frade? <\/p>\n Na mi\u00f1a cabeza activouse o piloto autom\u00e1tico. \u00bfFrade, dixemos? Lembrade a hip\u00f3tese que manexamos na Rep\u00fablica de Homes Libres, a historia de Os Monxes Vix\u00eda<\/a>: a de que existe unha vinculaci\u00f3n directa entre moitos mosteiros altomedievais e unha estrutura defensiva e de control visual, situada no punto m\u00e1is elevado nas proximidades do cenobio. Uns e m\u00e1is outros parecen realidades complementarias. Adem\u00e1is, sinalabamos que se repet\u00eda determinada toponimia simb\u00f3lica ou funcional nas proximidades dos mosteiros: nomeadamente o Monte Celo (O Monte do C\u00e9o) e, \u00e1s veces,a Granxa (a l\u00f3xica explotaci\u00f3n agr\u00edcola vinculada aos mosteiros).<\/p>\n Abr\u00edn o Sixpac. Mirei e xa me deu a risa. <\/p>\n Aquelo cheiraba a mosteiro coma un mundo. Comecei a investigar. E atopei unha historia fascinante. A dun fuxitivo.<\/p>\n No ano 787 un di\u00e1cono chamado Rodrigo asina un testamento chamativo. O crego lembra, no testamento, as s\u00faas orixes. Como fuxiu de Co\u00edmbra trala invasi\u00f3n musulmana, sendo parte do conxunto de cregos, e chegou a asentarse na pars maritima Gallaeciae<\/em>, na costa galega. O di\u00e1cono leiga os seus bens a un grupo de monxe e monxas -de aquela, en Galicia, os mosteiros segu\u00edan a vella instituci\u00f3n de seren d\u00faplices, neles conviv\u00edan homes e mulleres-. Eses bens son os tres mosteiros que el fundou coas s\u00faas mans cando se instalou naquela terra mari\u00f1\u00e1: San Xo\u00e1n Bautista, Santo Tirso e Santo Estevo. Carlos Andr\u00e9s Gonz\u00e1lez Paz, no seu traballo El Di\u00e1cono Rodrigo de Coimbra: fundador de tres ecclesiae en la Galicia del siglo VIII<\/a><\/em>, sit\u00faaos en Celeiro e nestas d\u00faas parroquias veci\u00f1as, Santo Tirso de Portocelo e Santo Estevo de Sumoas. <\/p>\n Centreime nese Santo Tirso de Portocelo, onde aparece ese castelo e todo o aparello topon\u00edmico celeste que parece seguir a estes mosteiros. E atopeime o que non agardaba. A m\u00edtica lenda da barca de pedra. A lenda compartida co mundo atl\u00e1ntico. Al\u00ed hai unhas ru\u00ednas dunha igrexa de Santo Tirso, a\u00ednda ben apreciables, que na memoria oral se vinculan \u00e1 antiga parroquia, aos p\u00e9s do Monte Castelo. Esta \u00e9 a disposici\u00f3n, a habitual de acordo co patr\u00f3n que enunciamos nos posts anteriores. Castelo enriba e ladeira abaixo do monte, o mosteiro:<\/p>\n \u00bfSer\u00eda esta a ubicaci\u00f3n do antigo mosteiro altomedieval? A tradici\u00f3n da zona fala de que no mar, na praia de Portocelo, est\u00e1 a barca de pedra na que chegou Santo Tirso e algunhas pegadas nos cons. Outra lenda contraditoria, f\u00e1lanos de que a barca de pedra era dun marqu\u00e9s que viv\u00eda no m\u00edtico illote de Ansar\u00f3n, enfronte da ermida, e que vi\u00f1a nel cando visitaba o santo. Por certo, a praia de Portocelo, lugar onde repousa unha cidade m\u00edtica desaparecida, tam\u00e9n segundo as lendas locais. Todo, todo, todo…<\/p>\n O documento fai tam\u00e9n referencia \u00e1 villa de Cellario<\/em>, tam\u00e9n vinculada ao herdo de Rodrigo. \u00c9 a actual Celeiro, a estrema do territorio de Rodrigo, delimitada perfectamente con antigas m\u00e1moas, pedras relevantes e unha antiga v\u00eda que leva ata Portocelo. As\u00ed que un dos mosteiros estaba en Celeiro. Vale. Imos botarlle unha ollada a Celeiro, xa que estamos:<\/p>\n En fin…o m\u00e1is interesante, con todo, \u00e9 que o documento nos ofrece unha dataci\u00f3n, unha das primeiras referencias temporais que conseguimos (mediados do s\u00e9culo VIII) para ubicar unha relaci\u00f3n entre os castelos e os mosteiros. Non sabemos que estivo antes e que estivo despois, se castelos e mosteiro. Pero xa sabemos algo m\u00e1is. <\/p>\n Pero, \u00bfque e como protexer\u00edan estes castelos no s\u00e9culo VIII ou IX? Diso trataremos na seguinte entrega da Rep\u00fablicas de Homes Libres. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Da Praia de Portonovo a un frade de pedra no mar e del \u00e1 historia…<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/portocelo.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/santo_tirso_1.jpg\")
\nNo c\u00edrculo inferior, as ru\u00ednas da igrexa de Santo Tirso. No superior, o cumio do Monte Castelo. Foto: Mari\u00f1a Patrimonio<\/em><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/santo_tirso_2.jpg\")
\nInterior das ru\u00ednas. Foto: Mari\u00f1a Patrimonio<\/em><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-content\/uploads\/celeiro.jpg\")
<\/p>\n