A parroquia de Santa Mari\u00f1a de Augas Santas, en Allariz, \u00e9 coma un inmenso plat\u00f3 no que se escenifica a\u00ednda a confrontaci\u00f3n entre d\u00faas relixi\u00f3ns, a castrexa e a cristi\u00e1. A lenda, o mito, o marcado da paisaxe con favoritos culturais, non \u00e9 un procedemento das gu\u00edas tur\u00edsticas, sen\u00f3n que se repite nas mulleres e nos homes do lugar, que co\u00f1ecen con pelos e sinais a tradici\u00f3n. Isto non \u00e9 nada habitual na Galicia de hoxe. Falando coa xente da parroquia, un ten a sensaci\u00f3n de que o tempo se divide tan s\u00f3 entre o antes e o agora. De que os relatos a\u00ednda son queridos. E que os feitos que crearon a lenda tampouco sucederon en \u00e9poca tan remota. <\/p>\n
Da cripta da bas\u00edlica da Natividade, un templo supostamente inacabado na Idade Media, xa te\u00f1o falado por aqu\u00ed<\/a>. Pero desta volta, reco\u00f1ecemos o resto dos elementos m\u00edticos da lenda da m\u00e1rtir Santa Mari\u00f1a<\/a>, levados polos veci\u00f1os da zona. Entramos na bas\u00edlica do s\u00e9culo XII de Augas Santas, un gran recinto rom\u00e1nico, con pinturas renacentistas e policrom\u00edas que sobreviven ao paso do tempo. Aparecen capiteis rom\u00e1nicos, e mesmo alg\u00fan romano, pinturas de r\u00edxidos cregos dezaoitescos, santi\u00f1os da arte popular, con cores rechamantes. Subindo ao coro un mira cara a cara capiteis rom\u00e1nicos de seres transformados. Enfronte, unha gran reitoral na que a tradici\u00f3n afirma pasaba as vacaci\u00f3ns o bispo de Ourense. Nela est\u00e1 a capela de Santo Tom\u00e9, cun cadro de gran formato pintado coa brochada do artes\u00e1n popular e comesto nos recantos. No chan da capela levantas un portelo e aparece un dos tres pozos da lenda, creados cos tres golpes que a cabeza de Santa Mari\u00f1a deu contra o chan trala s\u00faa decapitaci\u00f3n \u2013\u00bfs\u00f3ache de algo<\/a>?. O segundo \u00e9 unha fermosa e fresca fonte tralo presbiterio da igrexa. O terceiro est\u00e1 na casa dun veci\u00f1o.<\/p>\n -Aqu\u00ed, antes desta igrexa, hab\u00eda unha selva<\/em> \u2013dime unha devota recuperando esa palabra que parece doutra \u00e9poca no galego moderno. <\/p>\n A s\u00faa filla vainos abrindo as portas. Lemos na porta da igrexa a historia da tala do Carballo de Santa Mari\u00f1a, nos anos 60. Era un carballo milenario, de gran envergadura, situado ao car\u00f3n dos lugares sagrados da tradici\u00f3n. O cura mandouno talar. Aqueles que participaron na tala morreron ao pouco, cura inclu\u00eddo. O novo sacerdote non parece ter reparos en deixar que no taboleiro da igrexa colgue o aviso, case admonitorio. <\/p>\n -No alto da parroquia hai unha santa de pedra no medio do bosque. Un labrego dixo: \u201c\u00bfque fai esa santa a\u00ed sola no monte? Eu coidareina mellor na mi\u00f1a casa\u201d. O labrego levou o carro para traer consigo a figura, pero os bois non se quixeron mover do lugar \u2013dinos a moza. Co seu convencemento rep\u00edtese esta mesma lenda dende as primeiras sociedades europeas. Bois que non se dome\u00f1an ao home cando \u00e9 preciso marcar os l\u00edmites da divinidade. \u2013 Hai pouco eu tam\u00e9n vin outra cousa. Houbo un incendio. Queimouse todo o monte. S\u00f3 se salvou do lume o lugar no que estaba a santi\u00f1a, rodeada de acacias. <\/p>\n O bochorno fai m\u00e1is espesas, se cadra, as fragas. Gabeamos ata o Castro de Armea, que est\u00e1 ao car\u00f3n da bas\u00edlica da Asunci\u00f3n. O espazo reducido onde habitaba o pag\u00e1n que sacrificou a Mari\u00f1a. Hoxe, o castro \u00e9 un estrado de cachote contra mantas de arume, pero hai anos atopouse nel unha cl\u00e1sica figura de guerreiro castrexo, e trisqueis, e cer\u00e1mica. Na parte de abaixo, aos p\u00e9s do castro, rodeado por un valadi\u00f1o de mamposter\u00eda, un carballo d\u00e1 sombra a d\u00faas tumbas labradas na pedra, e que a tradici\u00f3n define como estanques nos que a meni\u00f1a lavou as queimaduras. <\/p>\n –Todo este lugar foi moi importante antes da cristianizaci\u00f3n<\/em>\u2013concl\u00fae Resistencia- pero dun xeito que se me escapa. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A parroquia de Santa Mari\u00f1a de Augas Santas, en Allariz, \u00e9 coma un inmenso plat\u00f3…<\/p>\n