{"id":10206,"date":"2010-03-20T13:23:16","date_gmt":"2010-03-20T11:23:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/?p=10206"},"modified":"2010-04-10T01:53:10","modified_gmt":"2010-04-09T23:53:10","slug":"republica-de-homes-libres-o-castelo-de-san-marcos-os-refuxios-e-os-acochos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/2010\/03\/20\/republica-de-homes-libres-o-castelo-de-san-marcos-os-refuxios-e-os-acochos\/","title":{"rendered":"Rep\u00fablica de Homes Libres: o castelo de San Marcos, os refuxios e os acochos"},"content":{"rendered":"

\"\"
\nSegunda li\u00f1a de muralla do Castelo de San Marcos<\/em><\/p>\n

\"\"
\nA primeira li\u00f1a de murallas \u00e9 apreciable entre a vexetaci\u00f3n<\/em><\/p>\n

C<\/span>on chuvia e vento acheg\u00e1monos ata o Castelo de San Marcos, en Ames [localizaci\u00f3n<\/a>]. O Castelo de San Marcos est\u00e1 nunha posici\u00f3n espectacular. Ao fondo do val da Mah\u00eda, reclu\u00eddo por tres dos seus catro lados por montes e r\u00edos que crean un gran foxo natural. A cuarta cara, a do Sur, \u00e9 un horizonte aberto ata Padr\u00f3n. Un dos poucos investigadores que est\u00e1 a traballar en Galicia na transici\u00f3n entre o mundo romano e medieval desde o punto de vista arqueol\u00f3xico \u00e9 \u00c1lvaro Rodr\u00edguez Resino. Na s\u00faa tese Arqueolog\u00eda medieval en Galicia, fortificaciones y asentamientos en la zona compostelana<\/a> <\/em> d\u00e1 conta de diferentes evidencias de aldeas, fincas e fortificaci\u00f3ns dunha pequena \u00e1rea ao redor de Compostela. Entre eles, ten un amplo estudo de campo sobre o Castelo de San Marcos. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Situado moi pr\u00f3ximo a Ames, tr\u00e1tase dun recinto bastante grande (2’7 hect\u00e1reas) que rodea, na t\u00f3nica dos castelos tardorromanos ou altomedievais que estamos vendo ultimamente, cunha visible fortificaci\u00f3n no alto do monte de San Marcos. As defensas te\u00f1en d\u00faas murallas apreciables: unha moi ampla, de dous metros e medio de ancho, con acumulaci\u00f3n de cachote, que cingue a fortaleza na \u00e1rea m\u00e1is feble, duns 700 metros de longo, e que \u00e9 similar \u00e1 do Castro Lupario, \u00e1 do Castro Valente, o Aloia, etc… A maiores, nesa \u00e1rea unha segunda muralla m\u00e1is modesta, complementa a fortificaci\u00f3n nesa ladeira. Na fotograf\u00eda a\u00e9rea podedes ver perfectamente as estruturas e tam\u00e9n o delicado<\/em> e sutil<\/em> traballo de realizaci\u00f3n de pistas que as autoridades fixeron nun recinto que por lei se sup\u00f3n que debe ser protexido. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

O interesante, adem\u00e1is, neste lugar, son d\u00faas estruturas a maiores. Unha capela en ru\u00ednas -s\u00f3 se aprecia a pranta a ras de chan entre os toxos- na zona m\u00e1is alta do monte, e do que hai moita memoria oral -mesmo de celebraci\u00f3n de romar\u00edas- e, na zona de penedos m\u00e1is alta, sinais de canteira sobre as pened\u00edas que suxiren o asentamento dunha torre. Estrados por todo o monte, hai unha chea de cer\u00e1mica, especialmente tella, e por veces apr\u00e9cianse alg\u00fans amoreamentos de pedras que suxiren estruturas. <\/p>\n

Coma sempre, non hai ning\u00fan tipo de documentaci\u00f3n hist\u00f3rica sobre este lugar encravado nun indeterminado horizonte temporal -tam\u00e9n coma sempre- que non \u00e9 aparentemente castrexo, sen\u00f3n da \u00faltima romanidade ou xa altomedieval. E, coma sempre, o castelo est\u00e1 mirando a un lugar: a entrada da r\u00eda de Arousa, Padr\u00f3n, o r\u00edo Ulla. E outro factor en com\u00fan que quero comezar a sinalar: a existencia dunha capela. En todos estes estra\u00f1os castelos, no Lupario, no Valente ou no Aloia sempre hai unha capela no seu interior, pr\u00f3xima a un dos estremos. Neste caso, a diferencia dos outros, o curioso \u00e9 que, pola s\u00faa ubicaci\u00f3n, m\u00e1is que controlar unha contorna (a vista \u00e9 limitada por tres dos catro puntos cardinais), parece ser un \u00faltimo refuxio, coma o \u00faltimo lugar ao que se pode acceder, ao fondo do val. Curiosamente, mesmo foi iso mesmo en \u00e9pocas m\u00e1is recentes. <\/p>\n

Hai unha historia abraiante: a que conta Maximino Via\u00f1o no seu libro autobiogr\u00e1fico Lembranzas: una vida en el campo gallego<\/a><\/em>. O 19 de xullo de 1936 chegaron \u00e1s aldeas que estaban ao redor do castelo de San Marcos as noticias de que o Ferreiro de Bugallido e os de Calo vi\u00f1an polas aldeas a reclutar homes, aos que tiveran escopeta e os que non con forcas e gada\u00f1as. Os homes comeron nas s\u00faas casas todo o que puideron, vest\u00edronse para pasar os d\u00edas que fixeran falta no monte e subiron, todos os homes da contorna, ao monte de San Marcos a agacharse do reclutamento. Os nenos e as mulleres v\u00edanos desde abaixo remontar as ladeiras, de aquela espidas, ata que se agacharon entre os penedos. Pero hab\u00eda un animal solitario perdido polo monte, o de Suso de Proup\u00edn, que como era coxo non puidera escapar andando, e andaba polas ladeiras do castelo. Al\u00ed, no antigo refuxio, volveron agocharse os homes \u00e1 espera de acontecementos. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Segunda li\u00f1a de muralla do Castelo de San Marcos A primeira li\u00f1a de murallas \u00e9…<\/p>\n

Ler a historiaRep\u00fablica de Homes Libres: o castelo de San Marcos, os refuxios e os acochos<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,35,8],"tags":[],"class_list":["post-10206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-notas-arqueoloxicas","category-republicas-de-homes-libres","category-roteiros","excerpt","zoom","full-without-featured","even","excerpt-0"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10206"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10206\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.manuelgago.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}