Que podemos aprender do peche de Soitu?

Gumersindo Lafuente (esquerda, arriba) comunica á redacción o peche de Soitu. Foto: Soitu

Porque coñezo a algunha xente de Soitu, incluído o seu director, Gumersindo Lafuente, teño que recoñecer que me doeu algo o peche deste medio, do máis innovador que había en Internet no Estado español, anunciado hoxe á mañá por Lafuente. Soitu, respaldado financeiramente polo BBVA, non conseguira monetizarse, sinalando que -por riba das decisións tácticas da empresa, que descoñezo- non hai un mercado publicitario sustentable para o mantemento de organizacións xornalísticas complexas, aínda que sexan dun reducido tamaño, como era o caso de Soitu. Neste momento, o contorno Internet permite manter (algúns) proxectos aínda máis pequenos, que recorren a diferentes estratexias -ás veces fóra do que os propios medios poden seguir- para manterse. Blogs de unha ou dúas persoas, cun consumo de recursos e un investimento en I+D (deseño, tecnoloxía) ben modesto.

Alén diso, o sector no Estado continúa a ser un proceloso mar no que parecen machacar todos os proxectos editoriais xornalísticos que apostaban por certa renovación nos procesos -a inclusión dos cidadáns, a aproximación ás publicacións sociais, a instantaneidade, etc.- O problema fundamental continúa a ser a facturación publicitaria, desde un punto de vista interno, de viabilidade do negocio. O cliché di que o mercado publicitario non está maduro. Ben, só relativamente. Non está maduro para algunhas cousas pero para outras si. E o mercado publicitario está cambiando.

A miña reflexión vai sobre cal a identidade e imaxe pública destes medios cara os lectores e a esfera pública. Estes cibermedios son xornais que fan moi pouca rúa, que non traballan naquelo no que o xornalismo ten unha tradición contrastada, que é a investigación dos feitos, o traballo a pé de fonte. Son todas cuestións que consumen moitos recursos económicos, que requiren experiencia e investimento en recursos humanos (formación e contratación). O modelo de Soitu, por exemplo, aínda que non pretendía competir con medios xeralistas de fortes plantillas –lainformacion.com si que o intenta-, era unha mestura de información con contidos de magazine e anécdotas frescas que ben podías atopar en moitos sitios máis. Soitu era un Bloglines ou un Google Reader ben editado. Fascinado polo código, os widgets, polos comentarios e tal. Pero non tiña temas propios. Non erguía novos debates. Non circulaba alén dun minoritario círculo de early adopters.

A reflexión nos debe vir analizando que medios exclusivamente electrónicos si están a sobrevivir. E son os cibermedios especializados en política, moitos deles nacidos a partir de confidenciais. Son moi crítico en xeral con estes medios, pero hai que analizar que teñen de positivo. Periodista Digital, El Confidencial, El Plural, etc, son produtos cunha prantiña mínima, moitas veces non nas mellores condicións, pero que operan nun sector no que se converten en referencias diarias dun sector profesional moi concreto: os políticos e os xornalistas capitalinos e tamén das beiras dos poderes autonómicos. Ademáis doutras fontes de financiamento máis espúreas que poidan ter -desta volta non vou entrar aí-, a súa facturación publicitaria procede -por diversos motivos, e supoño que non sempre partindo da decisión profesional dun executivo de marketing- no plan de medios das grandes compañías, entrando ao reparto publicitario convencional, non de partidas experimentais. A clave destes medios -que tampouco teñen unha gran credibilidade, pero que son indispensables nesas profesións ás que me refiro- é que foron quen de posicionarse como hábito necesario e crearse unha certa axenda de fontes coa que poder competir coa prensa convencional nun ámbito concreto, dar avances ou mesmo exclusivas (boa parte das veces infladas). Entran no xogo e trascenden fóra da propia Internet con moi poucos recursos. Exercen de molesto grupo de presión, moitas veces con intereses ocultos e ánimo de enturbiar. Pero están aí. Lidos por deputados desde os seus escanos, e por xefes de comunicación de caixas de aforros que queren saber que se cheira. Están especializados.

A lección que podemos aprender é que se cadra nos esteamos confundido no xeito no que pensamos as estratexias editoriais. Se cadra as organizacións xornalísticas complexas, con moito persoal e moitas seccións, só poidan ser viables en casos moi contados. E a clave, hoxendía, para o triunfo pode seguir sendo a de sempre, a que nos esquencemos continuamente: un equipo de profesionais moi conectados á realidade, cunha gran axenda de fontes, enterados dos feitos, pero con formación para converter esa rúa que patean nun gran relato dixital susceptible de ser convertido en conversa, pero especializados e, polo tanto, cunha prantiña máis reducida e flexible. Hai público, moito público, pero os novos hábitos de consumo heteroxéneo e especializado de información fan que a vella e ambiciosa estrutura de sete ou oito seccións dos medios xeralistas perda sentido. E, ao mesmo tempo, nun mundo de información commodity, de información materia prima, un xornal que refrita novas de axencia, comunicados de gabinetes e posts de blogs pasaralle un pouco o mesmo. A clave para a publicidade, sospeito, ten máis que ver hoxendía co vello factor de anunciarte onde te ven. Non onde te ven en plan numérico, senón onde te deben ver.