Compartir

O xornal gratuíto mensual Certo dedica o seu último número á cociña do Barbanza. “Gastronomía: boa materia prima, pero arriscamos pouco”, é o seu diagnóstico de portada. Coincido bastante co titular, aínda que no Barbanza, coma en toda Galicia, comeza a haber xente que quere facer cousas diferentes e, estou convencido, todo é atreverse e ser intelixentes na combinación de innovación e pratos seguros para unha audiencia conservadora. A ver se co viño tamén se consegue. A redacción de Certo tivo a xentileza de mencionar a Capítulo 0 e ao Gourmet de Provincias como exemplo de blogs gastronómicos relacionados coa comarca cun piropo do que eu, cando menos, non estou á altura. Pois moitas grazas!

Descargar o número de Certo en PDF.

Compartir

En Vanity Fair preguntáronse que había dentro da cabeza de Bob Dylan (non é unha mala pregunta). E, para respondela, escoitaron atentamente o programa de radio que o cantante ten, o Theme Time Radio Hour. Co resultado, con todo o que ferve pola cabeza de Dylan, elaboraron este espléndido infográfico que se pode ver en detalle aquí.

Compartir

Pero dos de verdade. De 1956. Grandioso. Astrónomos españois observando en Marte “vida vegetal y aún posiblemente vida animal rudimentaria”. Eu pensaba que estas cousas só se publicaban en Boing Boing.

Vía Píxel y Díxel.

Compartir

O Teixedal de Casaio, un bosque diminuto agachado nos confíns de Trevinca. Os teixos son as árbores co verde máis intenso e escuro. Fotos: Sole

Aínda que tecnicamente non é un cumio, para saír e chegar ao Teixedal de Casaio hai que pasar por cimeiras e cordais situados por riba dos 1.800 metros, nun contorno de alta montaña, con climatoloxía inestábel, eternas distancias e horizontes enormes, así que clasificaremos a visita ao Teixedal de Casaio como parte do Proxecto Dous Miles!

O Teixedal de Casaio é un lugar excepcional: o bosque máis recóndito e, posíbelmente, o máis antigo do noso país. Só xuntar eses dous calificativos a un lugar xa o converte, de seu, nun lugar mítico. Alí, nun perdido e estreito val afundido baixo o macizo de Pena Trevinca, sobrevive unha marabilla biolóxica: o Teixedal de Casaio. O bosque de teixos máis occidental de Europa, a última lembranza do hábitat dunha especie, o teixo, que foi moi abundante en Galicia e con grandes valores simbólicos. Diante da invasión romana, os castrexos envelenáronse con teixo. E a madeira de teixo fixo os barcos das armas e buques de guerra dos exércitos e armadas nobiliares e reais. O teixo é de seu de lento crecemento e non puido resistir a depredación humana. Só estes de Trevinca: este bosque leva aquí desde a Era Terciaria.

Que o Teixedal quede a catro horas e media de camiño (polo itinerario longo, ver anterior post), despois de atravesar un complexo mineiro empregado durante a Guerra Civil como un deses negados campos de concentración franquistas, é un paso máis do camiño iniciático que supón. Ao subir o monte do Seixo, de súpeto ábrense os cumios nevados de Pena Trevinca, e os vales adéntranse profundos e cargados de árbores.

Un non se espera atopar o que alí está, se o mira con ollos atentos. Que ninguén busque Fangorn, ou a Reserva de Muniellos. O Teixedal é moi pequeno, uns trescentos teixos e unha infinidade doutras especies arbóreas en seis hectáreas. Había cereixos silvestres, todo tipo de carballos, os freixos, os ameneiros, hedra por todas partes, humidade, enormes e descoñecidas plantas. Ao camiñar polo Teixedal -non esaxero-, un tiña a sensación que entraba á parte esquecida da enciclopedia botánica do país, e cada paso era unha nova pranta pola que preguntarse ou fascinarse. Alí hai especies e variedades que nunca tiña visto. E están os teixos. Por todas partes. Son as árbores máis escuras das fotos. Soturnas, baixas, e todas centenarias. Mentres no fondo do val estouran os barrenos das canteiras, eles durmen no lugar máis perdido do país. Dos cumios baixa un río cargado da friaxe da neve. Alí dentro, na espesura, o día faise case noite e a auga nos acalma. Comemos en silencio. Calamos todo o tempo. Dobrámonos baixo as ponlas. O bosque máis raro, máis antigo, máis fermoso. O Teixedal de Casaio.

Aquí podes ver un vídeo da camiñada e algunhas indicacións:

Aquí podes ver como chegar ao Teixedal de Casaio.

Compartir

Como non hai na rede un sitio no que se poida ver claramente como é o acceso ao Teixedal de Casaio (bosque do que se fala neste post), e como sobre o terreo as indicacións están fatal, redacto unha entrada específica sobre o acceso ao Teixedal para que sexa doado de localizar.

INDICACIÓNS XERAIS:

Para chegar á zona, hai que ir ata o Barco de Valdeorras e, desde alí, coller a OU-536 dirección Sobradelo. De alí, hai que coller a indicación cara Casaio e a Estación de Montaña de Trevinca, á dereita. Despois de subir por o val das canteiras, chegaremos ao refuxio de Pena Trevinca (á dereita) e á Estación de Montaña (agora Hotel-Restaurante), á esquerda. Xusto dese punto, sae á dereita un camiño que se desdobra en dous aos poucos metros. Hai un indicador de roteiros alí mesmo. Hai que coller a pista da dereita, a que está sen asfaltar, e seguir por ela ata a escombreira.

ITINERARIO 1.
Nada máis chegar á escombreira, veremos un cruce con outra pista á dereita e un poste indicador de roteiros. Por suposto, non indica o acceso ao Teixedal, pero un graffiti no poste así o indica. Vale, esta ruta é a que descende ata as Minas de Valborraz, tamén chamadas Minas do Alemán, porque foron explotadas polos nazis e foron campo de concentración durante a Guerra Civil. De Balborraz séguese remontando o Seixo ata pasar ao val no que está o Teixedal. Por esta ruta, o acceso ao Teixedal son catro horas e media andando, así que calcula ben os tempos. Só a recomendaría se saes ben de mañá.

ITINERARIO 2.
É un itinerario máis rápido, pero hai que estar en moi boa forma física. Desde a escombreira, hai que seguir máis adiante do cruce mencionado no Itinerario 1, uns cincuenta metros, e aparcar alí. De aí sae un camiño (indicado con graffiti nos xistos tirados) a Trevinca. Subindo ese camiño, chegaremos a un punto (500 metros despois, máis ou menos, onde conflúe co camiño un cordal montañoso que vén do Oeste. Ben, trátase de ir polo cordal, ata onde comecemos a ver indicadores de sendeirismo nas pedras ou en postes, xusto ao carón dun regato que nace alí e que cae en picado á esquerda. Desde enriba, deberas xa ver o Teixedal. Trátase de baixar a cañón pola costa abaixo, seguindo a sinalización en postes de madeira. Non hai camiño. A ida debe ser hora e media ou dúas como moito.

Nós fixemos o itinerario 1, pero como se nos facía de noite, decidimos volver do Teixedal polo itinerario 2, atallando toda a tremenda volta que das polas minas. Para coller o itinerario 2 desde o Teixedal, tes que saír do bosque, pasar a fervenza e continuar ata o seguinte regato. Ao pasares o regato, hai unhas pedras na ladeira que baixan ata o camiño. Se te fixas, unha delas ten unha marca de sendeirismo. Méteste por aí e a trepar pola pendente, seguindo as marcas que verás por enriba. Aviso: é durísimo.

Compartir

As seguintes imaxes que vas ver foron tomadas na catástrofe medio ambiental de maior magnitude que teño visto cos meus ollos. Iamos en dirección Pena Trevinca, para subir ao Teixedal de Casaio. Ao subir por Sobradelo e ir ascendendo as montañas, de súpeto puidemos observar algo terríbel. Un val enteiro devorado por ducias de louseiras que extraen pedra dos montes e tiran o material sobrante monte abaixo, sen criterios nin iniciativas de recuperación, nun auténtico acto de depredación e canibalismo social. Aquí, ducias de empresas están devorando un ecosistema privilexiado. Cada nova canteira devora un monte, achégase á montaña de Pena Trevinca -a máis alta do noso país- e devora un anaco ante o silencio de todos. A máis avanzada xa está directamente na base do macizo. Outras acabarán por chegar e afectar ao Teixedal de Casaio, o bosque de teixos máis occidental de Europa e unha xoia biolóxica de hai centos de miles de anos.

Este foi un problema oculto para a sociedade galega durante anos. Lonxe dos medios de comunicación, de organizacións ecoloxistas e sociais vertebradas, destino distante polo que só pasan montañeiros e algúns contados excursionistas, nun remoto val de Valdeorras, as louseiras fixeron e desfixeron o medio sen ningún tipo de problema; o lobby da pizarra tamén se encargaba de tranquilizar as cousas no exterior, nos medios e nos Parlamentos. Algunha aldea do val, como Casaio, está literalmente rodeada polas canteiras. Moito disto xa non poderá ser recuperado.

A canteira e a escombreira que xa están no Macizo de Pena Trevinca:

Fotografías de Soledad Felloza

Non é certo que Valdeorras precise unha actividade louseira tan grande e salvaxe para vivir. Ese é o argumento dos caníbales. Os habitantes de Valdeorras poderían vivir estupendamente da lousa mantendo un maior equilibrio co contorno. En realidade, coma sempre, é todo cuestión da multiplicación dos beneficios e da plusvalía. Observa a táboa de evolución da poboación do Barco de Valdeorras (extraída da Wikipedia):

Esta táboa é un exemplo de manual sobre sostibilidade e agresión medio ambiental. O incremento espectacular de poboación -inédita nesa zona de Galicia-, procede da multiplicación e a apertura de ducias de canteiras e a busca de máximos beneficios, moi por encima dos umbrais que o contorno e o medio ambiente podía manter. Se no Barco de Valdeorras se tivese controlado ese incremento de canteiras desde o principio, a poboación local viviría estupendamente (seguramente mellor) e os depredadores non terían multiplicado o número de canteiras ao monte.

A situación actual é insostíbel desde un nivel medio ambiental e unha afrenta á nosa dignidade nacional. Catro individuos están a punto de desfacer a montaña máis alta do noso país e todo un espazo de incalculábel valor medio ambiental e paisaxístico. Deben deterse con carácter de urxencia as canteiras máis próximas a Pena Trevinca e iniciar programas de recuperación en todas as escombreiras que deixaron as empresas por todas partes. Tamén se debería pensar en cal é o futuro desta comarca, que os empresarios están destruíndo como caníbais. Cando o mineral pase de moda (pasará), a comarca vivirá unha catástrofe. Xa me imaxino á Xunta pagando subsidios por doquier para evitar a catástrofe social, tirando dos meus impostos e dos teus, e a moitos fillos de Valdeorras emigrando de novo.

Compartir

Leo Caobelli, Paulo Fehlauer e Rodrigo Marcondes son os tres fotógrafos que fundaron Garapa, un colectivo multimedia de São Paulo que xa está producindo no seu web interesantísimas historias no seu web con poucos recursos, seguindo as premisas de sitios como MediaStorm. Altísima calidade, moitísima creatividade, poucos recursos. Eles mesmos preséntanse así:

Como toda grande idéia, a Garapa nasceu em volta de mesas de bar. Saíamos da redação para pensar em algo novo, sintonizado com as tendências do jornalismo da era da internet. Também estávamos, sinceramente, de saco cheio da mesmice do nosso jornalismo, e queríamos trazer de volta o prazer de contar histórias.

Resumindo, somos um coletivo de produção jornalística audiovisual, multimídia (pensamos em usar “agência”, mas achamos muito burocrático). Nosso objetivo é produzir conteúdo de qualidade para distribuição nos mais diversos canais, em especial a internet. Acreditamos que esse formato pode ajudar a humanizar a notícia, colocando o público em contato mais orgânico com a informação.

Un par de exemplos dos seus traballos con slideshows con audio.

Isabella:

Domingos:

Compartir

O artista de rúa alemán Johan Lorbeer fica pendurado e inmóbil das paredes durante horas ante o pasmo xeral, como un oficinista afectado, de súpeto, por un ciclón de absurdos á volta do café. Aquí explican o truco.

Compartir

Hai anos non poría estas flores no meu coche nin tolo -os prexuízos, ah os prexuízos-. Hoxe, síntome feliz de meter os maios por tras da matrícula e compartir un código cultural moi, moi antigo, que na costa e no interior asimila, sen problemas, todas as propiedades das que dispomos -con independencia da súa maior ou menor modernidade- sen maior dificultade conceptual, superando milenios, relixións e ateísmos. E iso gústame. En Santiago xa non ves maios nos coches; no Barbanza, pola contra, os maios son o traxe de gala da primavera nas casas, nos coches, nas motos. Os maios non me librarán dun mal de ollo que non existe, pero sitúanme no mundo e no tempo.

Compartir

O fascinante deste vídeo do grupo Royksopp que gañou os MTV Europe Music Awards no 2002 e que todo el é un infográfico que detalla os procesos cotiás da nosa vida. Todo un exemplo do poder do deseño e a infografía.

Compartir

Xa tiñamos gañas de volver a El Mercadito, o restaurante dirixido por Gonzalo Rei en Santiago de Compostela, despois da súa ponencia no Fórum Gastronómico de Santiago. No Fórum, Gonzalo anunciara os novos camiños que ía tomar a súa cociña: unha profunda investigación sobre as raiceiras da nosa gastronomía. Aproveitando o seu convite a coñecer o novo menú, non tardamos moito en ir probar a nova proposta de El Mercadito para esta tempada.

O menú degustación do restaurante, efectivamente, profundizaba nesa reinterpretación da gastronomía popular galega, na que abundan tamén certas influencias orientais ou mesmo mediterráneas. Por exemplo, o espectacular sashimi de xarda con maionesa de wasabi que arrinca o menú degustación -¡que marabilla a xarda ao estilo xaponés!, seguindo dun tomate en preve de menta -normal-, para pasar a un estupendo polbo á nosa feira, un plato simplísimo no que a reintepretación estaba no excelente e suave puré de pata sobre o que descansaban os toros de polbo, tralo que segue o seu clásico ovo da casa con pisto -cun excelente punto, coma sempre-. Despois chegamos a un mero con chícharos (ben) e, para min, un dos pratos estrela da noite, os ravioli de año, aos que se lle engadía unha fina tempura vexetal. Dous postres, un sorbete de iogur e unha magnífica crema de tomiño, ao estilo catalán, de intenso sabor aromático.

Como ves, influencias asiáticas e mediterráneas nunha proposta gastronómica moi centrada na sinxeleza e no produto da terra, que incorpora referencias de moitas cociñas, técnicas e ensinanzas sen medo nin excesos. Teño a sensación de que os pratos de Gonzalo son pratos dun único produto, pequenas creacións nas que se introducen técnicas, ingredientes, texturas destinadas a realzar ese sabor primario e esencial, permanecendo sempre nun saboroso segundo plano. Gústame o estilo de Gonzalo: cando falas con el, o cociñeiro segue a buscar algo que aínda non atopou, o prato; nos seus pensamentos está algo que pouco a pouco vai debuxando, ao que se vai aproximando nos seus pratos e menús. Ninguén sabe cal é ese prato, se cadra nin el mesmo, e iso é o intrigante, a min polo menos. Entrementres non aparece ese prato platónico, os seus menús son unha saborosísima aproximación e unha tentadora filosofía da evolución da cociña galega, moi moderna e persoal.

O menú degustación de El Mercadito son 42 euros + IVE. De beber, tomamos ese estupendo Goliardo Caíño 2006 do que falei nun post anterior. Máis información, teléfono e enderezo nun post anterior.

Compartir

…e este vídeo permite ver como funcionan eses surtidores que foron o exitazo entre os adolescentes:

Fotos: Sole e Manolo.

Compartir

…e non está nada esaxerado.

Anterior: Os duros inicios dun blogastrónomo.

Compartir

Pero o Goliardo caíño non: bébelo e é tan diferente, está tan ben construído, que inmediatamente te namoras del, mentres sabes que estás bebendo con sorpresa a túa propia memoria da Ría. Xunto á froita vermella, o que máis sorprende é ese gusto balsámico, a eucalipto das Rías Baixas, que te acompaña todo o camiño. A variedade, antiga, está alí actualizada, preparada para paladares modernos que queren fuxir da tiranía Parker e mirar como o Océano pode dar bos tintos. Unha auténtica xoia.

Xa teño moitas gañas de probar o outro tinto da Forja del Salnés, o Goliardo Loureiro, pero seica coma con este, hai moi poucas botellas. A ver se dou con algunha.

Compartir