Unha das protagonistas do documental My Playground, sobre o parkour contemporáneo, Signe Hojbjerre, defíneo perfectamente:

“O que é fascinante é a forma na que a cidade se transforma, porque ti non podes cambiala fisicamente, non podes ir e mover o farol ou a escaleira, pero podes cambiar o xeito na que a miras ou na que a usas”.

O documental revela un diálogo fascinante entre os arquitectos, os urbanistas e os deportistas. Unha ollada diferente para afrontar as cidades.

Josie, o protagonista

Vexo Garage (2007), se cadra unha das películas irlandesas que máis notoriedade internacional tivo nos últimos anos, achégase valentemente a un problema silencioso e silenciado: o do lugar que ocupan nas sociedades, nas comunidades, aqueles individuos que teñen un pequeno retardo que non os sitúa no espazo dos discapacitados pero tampouco no das persoas normais. O director e o guionista sitúan a Josie, un home de mediana idade que sobrevive como empregado dunha gasolineira case sen clientes, nunha contorna rural, dunha pequena vila, para acentuar o seu rol de soedade. Apartados das relacións amigables normais, apartados das relacións sentimentais e sexuais, estas persoas con retardo apreciable viven unha existencia solitaria, desprazada, resignada. “Na miña cabeza non hai nada”, dille Josie ao rapaz que o seu patrón pon a colaborar. Sabemos que non é certo. Na súa cabeza hai moito: pero el mesmo prefire situarse á marxe. E sitúase á marxe porque a nosa sociedade non sabe como concederlles un espazo.

Todos coñecemos situacións similares no rural. Tamén na cidade, pero é distinto: se teñen sorte, determinados mecanismos sociais poden contribuír dalgún xeito a unha integración. Pero no rural estas persoas van contigo ao colexio, que ves como os profesores van facendo lentamente a vista gorda mentres pasan de cursos ata obteren o graduado, e iso remata, e chega a adolescencia e ninguén calla ao seu carón, e vanse facendo máis solitarias. Si, saudadas por todos na aldea ou na vila, puteadas por algúns, e cun calvario en cernes: sen opcións a parella, ou só de parellas coma eles, sen posibilidade de ter fillos, con pais que morren coa incertidume do seu futuro -o peor desacougo destes pais-, con casas desleixadas, acobadados nas festas da vila na barra da comisión de festas, mentres os grupos van e veñen, e ven bailar ás mozas e aos pais coas fillas na sesión vermú; todos os saúdan, ninguén para con eles. Ás veces emborráchanse para escogorcio xeral; despois espetaranllo durante anos ou décadas. Pero todos os que coñezo teñen unha cousa en común: nunca os escoitarás queixarse do seu tránsito de merda por esta vida. É unha resignación mansa, case de animal doméstico, que é difícil de comprender salvo como unha técnica de supervivencia. Garage vai disto, e de moito máis. De como separamos a estas persoas pero lles esiximos, en momentos determinados, o mesmo que ás normais. O final desta traxicomedia é duro, claro: rebeleime contra el. Claro que Josie tiña cousas na cabeza.

Eu antes tíñalle un respecto ás motos. Parecían máquinas imprevisibles, perigosas, ruidosas. Pero un día, farto dos atascos minúsculos desta cidade, que converten traxectos de dez minutos en travesías de trinta, decidín proba cunha Piaggio X8 a finais de xullo do 2008. E xa non me solto dela. Nunca. Nin neste inverno nin no anterior -e ningún dos dous foi seco, que digamos- deixei de empregar a moto polo clima. Só un par de días de temporal que o vento facía que correr polo vial Clara Campoamor fora algo imprudente, a moto ficou na casa. Continuamente lle aplicamos ao noso clima, non sei por que, unha mentalidade mediterránea. Nin en Escocia, nin en Francia, con tempiños peores que o noso, a xente deixa de andar en moto por algo de chuvia ou un vento cortante. Apañei un cortaventos de barco que tiña pola casa, que resulta un abrigo térmico magnífico, e a tirar millas.

Teño que eloxiar as motos por moitos motivos, e por iso escribo delas aquí, por ver se alguén máis se anima. Aforro moitísimo diñeiro en gasolina e en parkings, gaño entre dez e quince minutos para a miña vida persoal, que antes estaban tirados nas miserables colas de saídas de colexios ou de retornos a extrarradios, e a cidade se interpreta doutra forma: un lugar máis accesible, no que contribúes algo menos á contaminación. Para xente cunha axenda densa coma min, a moto eliminoume moitísimo estrés. E achégame máis cousas.

Non vou negar que é un instrumento algo perigoso. O tempo de reacción na moto é mínimo, non frenan igual que os coches e a estabilidade é problemática nunha cidade como Santiago, inzada de baches. Pero ese perigo, en certo xeito, é positivo. Cando vas no coche, as innumerables paradas fanche volver a asuntos que non se pecharon na túa cabeza. Vas cismando, continúas no traballo, ou continúas traballando. Na moto só pensas, esencialmente, na moto. E mentres o fas, descansas, e traballas en segundo plano. A moto sempre é un paseo mental. Convén estar con todos os sentidos na estrada. E iso sácanos da inercia tola do día a día e nos coloca nun mundo dos sentidos inmediatos. Menos mal.

A Piaggio non é unha moto. Cando menos non é unha moto no estilo que a consideran os moteros. Non presumes dela. E os moteros non te saúdan cos dous dedos estendidos cando pasas diante deles. Entre os scooteristas tampouco hai, o que se diga, unha identidade grupal, como é obvio se pensamos na formación da grei: este é un clan no que conflúen adolescentes de Vidán, repartidores de Telepizzas ou do China Ming, xubilados do Eixo e algúns oficinistas (os menos). Somos unha panda de solitarios a dúas rodas.

Así que desde aquí mesmo, un brinde de súper 95 en favor das motos urbanas e a súa contribución a facer as rúas, e os tempos, máis nosos.

O Bosque Vivo é un interesante proxecto realizado en Castela-León coa técnica do vídeo interactivo. Valéndose dun axente forestal, o web explica a relevancia do sector na comunidade autónoma e as súas dificultades. É unha curiosa combinación de recursos multimedia cunha clara finalidade didáctica. Gústame moito a execución gráfica da interface da esquerda. Para tomar nota por aquí. O proxecto está financiado pola Junta de Castilla y León e desenvolvido pola Fundación Cesefor e Profor.

Grazas, Roberto!

Ao servilo provócase un efecto estraño, unha confusión dos sentidos. Estás vendo un líquido dourado, intensamente dourado, mesmo parece algo mesto aínda que despois non o sexa. Cres ver un moscatel, cres ver un viño doce repousado. Pero é un albariño. Un albariño de dez años. No último mes, algunhas veces catei con amigos albariños vellos. E aseguro, son hipnóticos, na súa cor. Xabi sacounos o outro día un albariño Dorado do 2001, un vinho verde de Monção. Dez anos de albariño. Ao probalo, claro, a confusión imposible: non é doce, senón dez anos despois, aínda moi ácido, e fresco. E pasou dos sabores cítricos propios do varietal aquén e alén Miño a tomar a personalidade algo máis encorpada dun godello.

Agora, este Dorado do 2001 sabe a mazá, a fresca mazá verde contida nun espeso raio de outono; e algo máis, pode que a mesma suxestión da cor. Apareceron en nariz notas de carburos, coma os Riesling, como se revelaran ao final o misterio e nos confirmaran que si, que a uva albariño chegou canda os monxes do Císter atravesando pireneos e mesetas, ródanos, ebros e rhins. Brancos de dez anos, conservados en botella, sen barrica. Canto nos falta por saber dos nosos varietais, unha vez superemos os nosos prexuízos e deixemos tempo ao tempo. A opción máis fácil para descubrilo, se queredes, é o excelente Contra a Parede, que comercializa a adega Eidos. O outro día probei a anada 2005. Unha gran achega.

Unha auténtica marabilla, un ensaio visual magnífico ao redor do concepto da vida que nace. É do realizador xaponés Daihei Shibata con música de Debussy. Dedícalle os cinco minutos que merece. (vía)

Dúas correntes distintas do mesmo río: o Umia. Foto: Sole

Andivemos o roteiro PRG 123, chamado da Ponte do Ramo [localización], ao longo da parroquia de Cequeril (Cuntis). Está case recén feito por unha dinámica asociación local, Portavezal, que conseguira o apoio económico de AGADER para poñer en marcha o proxecto de amosar o mellor da súa parroquia. Trátase dun repousado camiño de case sete quilómetros que se fai con tranquilidade nunhas tres horas e medio, e no que se combinan paisaxes dun fermosísimo tramo do Umia con varios muíños rehabilitados con outros atractivos paisaxísticos, etnográficos e arqueolóxicos. Comézase na Ponte do Ramo, entre Cuntis e Cequeril, e está perfectamente sinalizado e explicado. O valciño estreito de Cequeril, encaixado entre montes altos e o Castro Sebil, é un fermoso lugar para andar e perderse. Xa había tempo que non tiveramos tempo de andar.

Pero un dos puntos máis chamativos do roteiro son as estacións rupestres que están por riba de Cequeril, unha auténtica paisaxe cultural e simbólica. Son especiais por moitos motivos, pero para os arqueólogos un sobre todo: moitos das espirais e círculos teñen unha cruz no medio. Nalgúns casos parece evidente a existencia dun suco máis profundo, feito a cincel, no interior das espirais, co cal parece indicar unha curiosa tarefa de cristianización dun lugar pagán que debía seguir mantendo, cando menos, capital simbólico nalgún momento do cristianismo. Pero outras formas son moi divertidas. Nunha das laxes aparece o que se supón un gato (e sería o primeiro gato representado nun petróglifo galego). É fermoso pasear entre as pedras, e descubrir petróglifos que son como gotas de chuvia que rebotan nas laxes, como ondas concéntricas ao caeren pedriñas nun estanque. Pero o petróglifo máis intrigante é este:

Chámase a Laxe dos Homes e como se pode apreciar sen necesitar ser un experto é que os sucos son en V, non en U. Está feito a cincel, e iso indica posiblemente que foi gravado con posterioridade ás tradicionais espirais e labirintos que aparecen noutros, e iso fai que moitos investigadores garden moitas reservas sobre estas figuras. Son dúas figuras: posiblemente unha de sexo masculino e outra de sexo feminino, aínda que sobre as intepretacións que se fan, eu creo que a feminina é a que os investigadores din que é a masculina, e viceversa). Pero eu non podo deixar de mirala, mirala con calma.

A quen vexo aquí é a Cernunnos, o Señor das Bestas da mitoloxía celta e doutras moitas. Aparece noutros lugares de Galicia, tamén. O meu amigo Carlos de Rianxo estará nestes momentos ríndose. El foi quen me axudou a ver o primeiro Cernnuno no seu concello. Obsérvoo e comparo esta figura coa Caldeiro de Gündestrup, onde podemos atopar a imaxe máis canónica do Señor das Bestas. O deus rodeado de cervos e porcos bravos e cunha serpe na man. Un deus que parece soñar. E logo miro á figura esquemática de Cequeril. Os seus brazos e os seus pés. Poden ser representacións de dedos, mans e pés, pero eses estraños trazos tamén poideran ser raiceiras de árbores. Un Señor da Natureza, con cornos de cervo e pés e mans coma árbores. Miro enfronte, na accidentada paisaxe de outeiros e o río Umia serpeando. Dan gañas de chamar ao deus cun corno desde este altiplano sagrado, que aínda conserva unha pequena e fermosa carballeira no centro, e velo remexerse entre as copas dos carballos.

Con independencia de que isto só sexa unha evocación literaria e ensoñadora, asegúrolle que os investigadores non vos dar moitas máis respostas sobre esta figura. Un dos motivos máis para facer un fermoso roteiro. A mágoa. Coma sempre, non nos cruzamos con ninguén. ¿Como non se vai desfacer este país entre construción, especulación e asfalto se non nos tomamos nin o pracer de percorrelo e andalo?

Publicouno o diario sueco Svenska Dagbladet e titúlase How did Europe vote in last’s years Eurovision Song Contest (Como votou Europa nos últimos anos do concurso de Eurovisión). O gráfico resolve estupendamente a ‘teoría da conspiración’ dos votos entre países: obsérvase claramente que os países do Leste votan aos países do Leste, e o mesmo acontece co Oeste.

Os habitantes de Inuvik, unha pequena vila do Ártico canadense, levaban 31 días sen ver a luz do sol. Ata o 8 de xaneiro. Un fermoso anuncio.

Erundina Vázquez e os seus fillos Sonia e Juan Manuel. Foto: Sole

Nesta casa todo vén de caste. A nai de Erudinda morreu literalmente entre os fogóns. E a súa filla, hoxe unha gran dona do oficio de dar ben de comer, coida canda o seu fillo Juan Manuel (na cociña) e Sonia (en sala) dun dos sitios máis sonados na zona do Deza e do Ribeiro para ir comer ben: o Ateneo de Piñor [localización /988 403 203]. En apariencia, un restaurante e hotel de estrada, como outros tantos. Pero só en apariencia.

No seu interior, Erundina Vázquez reivindica a cociña tradicional. Pero un concepto moi amplo da cociña tradicional, unha cociña da memoria recuperada, de pratos máis complexos, de calidades impecables que só se conseguen con esforzo persoal. Este sábado celebramos alí un magnífico xantar de Ao pé do lar. Xuntámonos amigos blogastrónomos e xente do equipo da exposición para degustar un tras doutro, todos os pratos da exposición, agás o arroz con lumbrigante. Foi un xantar deses que entras á mediodía e saes co lusco-fusco, incriblemente ben comido e bebido. Foi un desfile proporcionado de sabores contundentes e directos, da vella cociña tradicional: un auténtico menú confort-food, porque moitos nunca probaran eses pratos pero prestábannos como se foran magdalenas de Proust. Ao comelos, estabamos a reivindicar un concepto moito máis amplo, máis rico e diverso da gastronomía galega, que vai moito máis alá dos catro pratos doados e rápidos de facer que se ofrecen na maior parte dos restaurantes do país. A gastronomía tradicional galega é unha disciplina de tempo, cariño, precisión.

O ágape rematou coa tortilla ao ron, flambeando con granos de café e limón, con unhas marabillosas cañas, leite fritido e biscuit. Unha auténtica delicia que mostra as marabillas de Erundina Vázquez como reposteira.

Un consello: parade no Ateneo de Piñor, ou facede por parar. Menús do día sinxelos e ben coidados. E se tedes o capricho, encargádelle antes a Erundina a costrada ou o follado de salmón. Ides alucinar.

E de postpost: a foto post-semiXantanza coa cociñeira. Eu non saio porque estaba facendo a foto, pero aos compañeiros véselles que o pasaron fatal.

Outras visións: Colineta, Pantagruel Supongo, Laconada

Investigando sobre algúns datos novos que teño sobre Castro Valente atopeime esta curiosidade que me fixo rir. É impresionante a polisemia, a cantidade de diferentes significados, que se multiplican sobre algúns lugares hoxendía esquencidos pero que continuaron a exercer, séculos despois de abandonados, forza mesmo literaria. En 1911 o artista e crítico de arte Rafael Balsa de la Vega publicou nos números 11 e 12 de Galicia: revista regional o relato Herbón. A historia narra a relación entre dous vellos amigos, o Guardián ou Prior do Convento de Herbón e un suposto señor feudal do castelo de Castro Valente, do outro cabo do río Ulla, no contexto da derrota de Xoana a Beltranexa e o Mariscal Pardo de Cela e as loitas da nobreza galega por impoñerse no reino castelán. Supoño que Balsa de la Vega debeu apreciar desde abaixo do monte as ruínas da muralla, de aquela máis limpo por efecto do pastoreo que se daba alí, segundo me falan os vellos da zona. Velaquí vai a descrición:

“Sus piedras, por el monte desperdigadas y cubiertas de sedoso liquen semejan caprichosos estuches forrados de terciopelo verde, merecen la pluma de oro de Zorrilla para ser descritos (…) Sobre una planicie rodeada de azulados montes se ven las ruinas de un castillo que a mí se me antoja famoso y que, según cuentan las crónicas, se derrumbó incendiado a fines del siglo de los Reyes Católicos”.

Ese último apuntamento é estraño, trátase da primeira referencia que teño a que alí puidera haber un castelo medieval, e non creo que sexa moi fiable. Tampouco importa, de non selo: é abraiante ver como, canda unha abundantísima tradición oral aínda viva ao redor deste lugar, tamén existe unha tradición culta, emparentada coa sociedade das artes de finais do XIX e principios do XX ao redor deste lugar que hoxe practicamente non existe para os padroneses e as súas autoridades. En si mesmo, é o típico relato medievalista de tonos románticos moi do momento. Balsa de la Vega, por certo, foi íntimo da Pardo Bazán e deseñou canda ela o toque neorománico e neogótico do Pazo de Meirás, no que escribiu moitos dos seus textos.

Atopeino no web da Real Academia Galega ( 1 e 2). Aquí está o PDF do relato completo.

Fotos: Sole

Este home que está á dereita de Marcelo Tejedor é Jacques Maximin. Aínda que nunca gozou do triestrelato Michelin, este home é un dos grandes da cociña francesa. Con el formouse Marcelo Tejedor, traballando moitos anos á súa beira en Francia. O que eu non sabía -casualidades da vida- é que foi en casa de Maximin onde vivín a miña primeira gran experiencia da alta gastronomía; non o coñecía, só procuraba un lugar elegante no que celebrar unha festa persoal. Era en Niza, no Hotel Negresco -na súa época niño de espías rusos e despois de coroneis aliados-. Celebrábase esa noite o aniversario da Libération de Niza, e sobre a badía nacían os fogos de artificio enchendo as grandes vidreiras. E aquela cea, aquela incrible cea, -mantelería pesada, cubertos de prata, tres axudantes para un sumiller, un Chateau Font du Broc que nunca máis volvín atopar- ficou na lembranza para sempre. Maximin xa non estaba alí, pero si o seu ronsel.

Esta fotografía corresponde ao Fórum Gastronómico. Un debate a catro entre Eric Roux, Marcelo Tejedor, Maximin e Adrià que se converteu nunha homenaxe máis ou menos informal ao francés. El era un home de voz rasposa, pequeneiro, cun aire cuspido a Robert de Niro. Nun momento no que Marcelo Tejedor estaba a falar da súa experiencia co chef, el interrumpiuno levantando un dedo para engadir algo sobre como era a súa cociña, a cociña de Jacques Maximin:

-Le rigueur -apuntou definitivo, co dedo sempre en alto; non daba lugar a dúbidas. Máis ou menos como vedes na foto.

Cando tal xesto vin, pensei para dentro: “mi madriña, de armas tomar o señor”. Así llo preguntei a Marcelo.

-¿Como era este home en cociña?
-Voaban polos. E teño visto tamén voar a mozos de dous metros.

Tiña toda a pinta. Pero Marcelo, nas súas palabras, tiña o agarimo do discípulo e o respecto cara o chef que o levou a un nivel superior de esixencia, de autoesixencia. Maximin miraba para el. Botaba un dedo aos rachóns do vaqueiro de Marcelo.

-¡Que o pantalón é así, chef!

Ao día seguinte, Marcelo daba un obradoiro no Fórum sobre a pescada de Celeiro, se cadra o seu prato máis coñecido. Maximin non o probara. Así que no medio do obradoiro se ergueu, aproximouse á mesa onde se estaban emprantando as pescadas, e probouna. Por primeira vez.

No interior do post tes a secuencia, os escasos segundos da proba de Maximin. Fíxate na cara de Marcelo Tejedor. E na de Maximin. Por un momento é unha viaxe no tempo. E o galego volve ser discípulo e o francés volve ser mestre. É impagable.

Tras este tempo de angustia, no que o chef francés parece disfrutar da tortura do seu silencio, no que antes da súa valoración fai un comentario sobre o tempo, eu creo que só por amolar, sóltalle a Marcelo, case de pasada:

-C’est bon. C’est très bon.

Heavy Rain é unha superprodución interactiva francesa que nos mergulla, apostando pola narrativa máis elaborada, no perfeccionamento dos videoxogos como un novo modelo de narración de historias. Se mirades os vídeos, veredes que ten unha pintaza. Aquí hai algo de gameplay.

Despois da intrigante visita á muralla do Monte Aloia decateime de que estaba ante outro Castelo Baleiro, moi similar ao Castro Valente de Padrón. Unha zona escura da nosa Historia por estudar, malia conter os recintos arqueolóxicos de máis grande estensión do patrimonio histórico de Galicia, así de claro. En concreto, ao contrario do que afirmei no post do Monte Aloia, a muralla desta montaña tudense é considerablemente máis grande en estensión que a Muralla de Lugo (2 quilómetros). Esta ten máis de tres. Estamos falando destas cifras, señores.

O caso é que Xenome recomendoume un libriño no que había máis información sobre a muralla: O Tui Antigo: unha aproximación histórica-arqueolóxica, da arqueóloga Silvia González Soutelo. Nel fálase das interesantísimas evidencias sobre a mansión e o castellum Tyde, o poboamento romano deste importante porto, porta da Gallaecia. Tamén da suposta localización do pazo dos reis suevos que levaron a capital do reino ata aquí. E, por suposto, fálase da muralla. Hai unha detallada descrición, un valioso plano que localiza os elementos máis interesantes do recinto, os lugares nos que está mellor conservada e os grandes sillares de pedra suben máis de tres metros, tamén as estrañas atalaias que sobresaen da muralla, os torreóns. Recolle unha referencia ao estado no que se atopaban as ruínas no ano 1610, cando un cronista local alude a elas co mesmo misterio, distancia e ignorancia que hoxe temos respecto delas, o mesmo que acontece en Castro Valente cando aluden a el os investigadores do XIX. Ese cronista, P. Sandoval, por certo tamén fala de que a muralla ten cubos (que hoxe non se localizan, pero tamén me lembrou a Castro Valente). Pero no 1610 o cronista de Tui non sabe nada da súa orixe. Importante.

O capítulo achega moita información descritiva, pero é sumamente cauteloso, ante a falta de evidencias arqueolóxicas que permitan afinar a cronoloxía. González Soutelo establece a súa cronoloxía posible “entre o periodo de crise do Imperio Romano (…) ata o século XV” (mil anos de nada, non está mal!). Ou sexa, non temos moita idea. Nin diso nin da súa función. ¿Era unha protección militar?¿Era o límite dun territorio sagrado centrado na actual ermida de San Xulián? Non o sabemos. Hai uns anos fixéronse unhas catas arqueolóxicas na muralla e en varios recintos anexos, pero como é habitual neste país, non se publicaron os resultados. A outra referencia valiosa da arqueóloga é a documentación doutros dous recintos similares en lugares próximos: o Faro de Budiño e o monte Galiñeiro. Non habemos tardar moito en visitalos.

Baghdad. Foto: Stephanie Sinclair/VII

Preto de Grozny, Chechenia. Foto: Paul Lowe/Panos Pictures

E cada foto de toda esta galería de Foreign Policy ten tamén unha tremenda historia detrás. Enormes fotografías.