Xa teño unhas gañas tremendas de ver o novo filme de Jorge Coira. Parece auténtico, intenso e algo íntimo coma os bos xantares ao redor dos que xiran as diferentes historias. (vía)

I. Once anos atrás. Hai nesta web unha foto miña de hai máis de dez anos. Estou “perdido” no medio de Pompeia. Entraramos en Pompeia moi cedo pola mañá, despois dunha noite no tren que nos levara de Brindisi a Nápoles, por unha porta rodeada de tumbas, como sempre estaban as portas das cidades romanas. Percorrimos aquelas rúas nas que non é imposible soñar, porque xa estabas nun soño. As rúas de Pompeia foron para min un padrón, un milestone, un fito. Pompeia transformoume, e nun sentido moi profundo.

¿Exceso de entusiasmo? Se vostedes teñen un corazón de pedra, si. Pero vouvos explicar o sentido da miña transformación. Ata ese momento para min o pasado eran sombras míticas. Eran lendas, epopeias, cosmoloxías. Acostumado á bretemosa Idade do Ferro galega, o pasado era un relato. Percorrín as rúas de Pompeia. Vin as portas das casas con mosaicos de Cave Canem. As beirarrúas estreitas, cos pasos entre os carros. As portas do Foro prohibidas á entrada dos carros. Os lupanares. Os barrios que intuías máis industriais e que logo comprobabas que así era. O sentido da monumentalidade. As portas con chinchetas. Os graffitis insultantes. Os coitos nos frescos.

E de súpeto vin o próximo que estaba -psicoloxicamente- ao pasado. Escrupulosa, voluptuosa, seductoramente próximo a min. O mundo antigo como un lugar habitado, nun sentido profundo, por xente coma nós. Como un lugar moi dimensional que podías interpretar como próximo. Como un espazo con vida cotiá, con vida íntima, e non só a nebulosa dos mitos. Un espazo para mirarlle de fronte ás pantasmas e non terlles medo, senón esa confraternidade íntima que ás veces sintes polo Outro anónimo. Un lugar para xogar aos dados ou ás tabas, para embebedarse nunha esquina e namorarse nas calurosas noites de agosto. Un lugar perigoso, tamén.

Comecei de aquela a prestarlle atención non só aos historiadores que dan voltas e voltas ao redor do significado no indoeuropeo dunha epigrafía sagrada, ou dos que escriben só no salón, facendo refritos de publicacións unha e outra vez. De volta a Galicia, senteime por primeira vez cos vellos, nos bancos de pedra, ao pé dos castros dos seus devanceiros. Xa non lles preguntei só os mitos polos que antes lle preguntaba. Pregunteilles pola auga, polas terras, polos ventos, polos camiños e as canteiras. E entendín máis cousas. Mirei para dentro das murallas e xa non vin unha epopeia ou un relato mitolóxico turbio. Vin algo máis importante. Vin a vida. A vida hai dous mil anos antollóuse moi próxima. E ao cambiar o meu xeito de mirar o pasado, cambiei o meu xeito de mirar o presente.

Hai once anos, namoreime deste lugar. E esta cidade morta ocupa no corazón un espazo a carón das cidades vivas que amo, porque ela, de algún xeito, tamén o está.

As rúas de Pompeia están cheas de gatos.

O can entre reixas.

II. Espazos íntimos. Agora volvo a Pompeia, espello do que eu fun cando era estudante. A cidade, coma min, faise vella pero a outro ritmo. Léoa doutro xeito, enténdoa e interprétoa doutro xeito. As palabras -reais ou simbólicas- que aprendín na gramática da experiencia e das lecturas revélanme máis dimensións e capas desta marabilla urbana. Mírome no espello de Pompeia. A fascinación anterior continúa a existir, pero agora a vista chégame máis aló.

Antes non me importaba a arquitectura ou os procesos de construción, agora examino marabillado as diferentes opus, as técnicas construtivas, coas que as casas están feitas, ou os procesos industriais, como as panaderías e os fornos. Investigo a distribución das conducións de auga desde o castellum aquae da porta do Vesubio.

Achégome temerariamente ata os frescos para percibir o trazo rápido dos pintores, mesmo paso un dedo aínda inocente por algunha figura. Estudo a orientación do sol na disposición das habitacións, a escolla dos temas mitolóxicos nas pinturas interiores, elucubro sobre a ubicación das cociñas, abráiome ante os marabillosos restos pintados do barco Europa e o encaixe das súas madeiras. O trazo, máis complexo do habitual, revela unha precisión técnica distinta. Ríome da cagada, do horror de pintura que é a a casa da Venus da Vieira. Que espanto.

E procuro os restos máis antigos da trama urbana na casa do cirurxián. Sento na Casa de Salustio, unha antiga hospedería de portas grandes e abertas cun discreto xardín interior, sombreado pola parra, onde sentaban os clientes á tardiña. Sento alí. Pasa unha brisa incómoda pero refrescante. Lembro a casa da miña avoa, onde as correntes frías circulaban no verán como serpes invisibles polos cuartos. Ríome. Vexo as casas de xeito distinto. Emociónome discretamente ante un larario ubicado nun recanto dunha casa, o altarciño onde os membros da familia pregaban aos seus devanceiros, representados como pequenas figuriñas. A emoción e o sagrado que se percibe nos lararios ricos ou humildes que se se conservan contrasta coa lixeireza coa que se toman os romanos boa parte do seu universo mitolóxico.

Compróboo no xardín delicioso da casa de Octavius Quartio. Na noción de luxo que se percibe neste xardín está tamén presente a distancia dos romanos aos seus propios mitos, convertidos en compás decorativo, intrascendente, da vida. Xa non corre a auga por estas fermosas canles que saen dunha grutiña artificial (hai varias en Pompeia, como é de divertido descubrir as modas) pero a xente de Pompeia mantivo o xardín que provocaba o son da auga. Creo entrever algo da psicoloxía de Octavio aquí, relampos. Este tipo non chegou a ser feliz, estou seguro. Ao mellor tiña a miña idade cando escapou de aquí, pouco antes da erupción do volcán. E procuraba algo, ou quería saír de algo do que non estaba cómodo.

Detéñome na viticultura. O programa Pompeia Viva está a aplicar xardinería e horticultura nos antigos hortos urbanos de Pompeia. Unha adega está a plantar variedades tradicionais nas hortas próximas ao anfiteatro, en teoría aproximándose o que se pode ás técnicas de viticultura da época. Miro con golosidade estes viñedos e pregunto na recepción a canto está a botella. As rapazas rinse: “esgótase o primeiro día que sae”, dinme.

As portas alucínanme. En Pompeia hai unhas cantas portas calcinadas, in situ. Fico mirando para elas, a técnica dos remaches, ebanistería, goznes.

O sol bátenos durante oito horas en Pompeia. Os pés vanse abrindo e tomando forma de lousa.

Estou enmeigado. Mañá seguimos.

Do 10 ao 12 de setembro organízase en Compostela, con centro neurálxico no CGAC, o MaccAtlantic 2010, unha interesantísima proposta de acción cultural. Trátase dun evento no que concorren conferencias, obradoiros, debates e outras actividades ao redor do que se coñece como ‘industrias creativas’.

O Mercado Atlántico de Creación Contemporánea é un encontro profesional multidisciplinar que ten como obxectivo a difusión e o intercambio de ideas entre creadores, artistas, produtores, xestores da cultura, empresas e institucións. Macc é un espazo de intercambio no que se difunden ideas e procesos de traballo que apostan polo risco e o atrevemento.

Iniciativas innovadoras e contemporáneas en múltiples ámbitos que se poñen en común. Xentes de sectores diferentes que dialogan. O máis interesante, ademáis, é que o MACC céntrase nos procesos, non nos resultados finais. É dicir, a clave non é vender un resultado final, senón que os creadores expliquen como se chega a el, dar as claves para traballar, crear, innovar e xestionar no ámbito cultural.

Pola miña parte, colaboro co MACC en varias cousas: na organización dun obradoiro sobre realidade aumentada que coordina o Consello da Cultura Galega, ou un interesantísimo talk show sobre o futuro das industrias creativas. O MACC tamén inclúe a gastronomía como industria creativa nesta edición. Hai unha interesante mesa titulada Valores globais, iniciativas locais, na que se analizan catro casos de estudo sobre proxectos innovadores vinculados á gastronomía e produción agropesqueira do país (Abastos 2.0, Fórum Gastronómico, Mar de Lira e Granxa Familiar). Miguel Vila coordina unha serie de sesións de degustación moi orixinais na que eu impartirei unha Cata de Contrarios.

Tes toda a info e inscrición no seu sitio web.

Postpost: A celebración do MACC vén moi acaída nestes momentos. O mundo da cultura en Galicia precisa inxeccións de adrenalina pero xa.

Aínda onte, falando con adegueiros do Ribeiro, sorprendeume o interese que tiñan en apostar de novo polos tintos, recuperando o vello espírito da comarca. Atentos, porque aínda imos ver cousas interesantes neste ámbito nos vindeiros anos.

Velaquí a lista de premiados:

D.O. Monterrei, brancos
GORVIA 2007, ADEGA QUINTA DA MURADELLA
VIA ARXENTEA 2009, ADEGA MANUEL GUERRA JUSTO

D.O. Monterrei, tintos
LADAIRO BARRICA 2008, ADEGAS LADAIRO, S.L.
TRIAY 2009, TRIAY ADEGAS DE OIMBRA, S.L.

D.O. Rias Baixas, brancos
Aguiuncho 2009, Aguiuncho, S.L.
Bouza do Rei 2009, Bouza do Rei, S.A.T.
Capricho Morgadío 2008, Adegas Morgadío, S.A.
Lagar de Costa 2008, Dolores Fontán Limeres
Leira 2009, Pazo Pondal, S.L.
Maior de Mendoza 3 Crianzas 2005, Maior de Mendoza, S.L.
Mar de Viñas 2009, Adegas Gran Vinum, S.A.
Palabras Mayores 2008, Bodegas Agnusdei, S.A.
Rosalía de Castro 2009, Coop. Vitivinícola Arousana, S.C.G.
Santiago Roma 2009, Santiago Roma, S.L.
Valdamor 2007, Selección Valdamor, S.A.

D.O. Ribeira Sacra, brancos
REGINA VIARUM 2009, bodegas REGINA VIARUM

D.O. Ribeira Sacra, tintos
CASA NOGUEDO 2009, MARCOS FERNANDEZ, RAMON
CONDADO DE SEQUEIRAS 2006, GRUPO PEAGO
ESTRELA 2009, CARLOS DIAZ DIAZ
QUINTA DE ALVARADO 2009, AS OUBENZAS
REGINA EXPRESION 2007, REGINA VIARUM
SAIÑAS 2009, JAVIER FERNANDEZ GONZALEZ
VIÑA REGUEIRAL 2009, JOSE RODRIGUEZ PRIETO

D.O. Ribeiro, brancos
Alejandrus 2008, Antonio Montero Sobrino
Casal de Paula 2009, Emilio Docampo Diéguez
Coto de Gomariz 2009, María Álvarez Serrano
Coto de Gomariz Coll Selec. Barrica 2008, María Álvarez Serrano
Lagar do Meréns barrica 2007, José Meréns Martínez
Leive Relíquia 2008, Adegas Aurea Lux
María Andrea 2009, Eduardo Rdgz. y Luz Cánovas S.C.
Sameirás 2009, Antonio Cajide Gulín
Sameirás 1040 – 2009, Antonio Cajide Gulín
Val de Nairoa 2009, Nairoa S.L.

D.O. Ribeiro, tintos
Seica 2007, María Álvarez Serrano
Tarabelo barrica 2008, Benito Eladio Rguez. Fdez.

D.O. Ribeiro, tostados
Tostado de Teira 2006, Adega Manuel Formigo de la Fuente

D.O. Valdeorras, brancos
A COROA – LIAS 2009, ADEGA A COROA
CASAL NOVO 2009, ADEGA O CASAL
GODEVAL CEPAS VELLAS 2009, BODEGA GODEVAL
VALDESIL 2008, BODEGA VALDESIL

D.O. Valdeorras, tintos
ALAN DE VAL ESCADA 2008, ADEGA ALAN, S.A.T.
EREBO 2009, BODEGAS CARBALLAL, S.L.
JOAQUIN REBOLLEDO 2009, BODEGA JOAQUIN REBOLLEDO, S.A.
VENTURA GARNACHA 2009, ADEGA DA PINGUELA, S.L.
VENTURA MENCIA 2009, ADEGA DA PINGUELA, S.L.

Gústanme estes vídeos ‘mosaico’, porque cada imaxe que ves provócate imaxinar a historia precedente á gravación. Feito por everynone.com. (vía)

No medio dunha densa trama urbana, que me recordou no seu caos e dispersión ao peor hinterland do Salnés ou da área metropolitana da Coruña, pero inmensamente máis suxo, érguese un xigante doutros tempos: o Vesubio. O golfo de Nápoles non sería o que é, en todos os sentidos, sen este volcán durmido que na última explosión, no ano 1944 -non se lle tería ocorrido outro momento- fíxose aínda máis imponente do que é.

J.C. Dahl: O Vesubio en erupción (1826) (vía)

Dos seus 1800 metros débense subir uns douscentos ou trescentos, doadamente, en cousa de vinte minutos como moito. Vas subindo e de súpeto ábrese un cráter enorme, e nalgúns lugares xorden fumarolas de vapor. A xeoloxía aquí é fermosísima, grandiosa e brutal. Pero máis que unha porta dos infernos, o Vesubio parece un enorme mirador, tranquilo e a modo, sobre a contorna napolitana e sorrentina e un fermosísimo e inmenso mar azul.

Podería citar algún dos múltiples poemas que os viaxeiros ingleses e alemáns ensaiaron motivados por esta antigamente perigosa orografía, pero abráiome máis coas prantiñas que medran nos ríos de lava do volcán e nos torrentes de lapilli que escorregan monte abaixo. A vida que nace nas terras volcánicas sempre me chamou a atención poderosamente: a intensidade mineral e zugosa dos sabores. En Sicilia, días máis adiante, marabilleime cos tomates que medran á sombra do Etna, absolutamente inesquencibles. E no Vesubio non podo menos que recordar unha das mellores marcas comerciais da Historia, moito antes que a Coca-Cola, o viño que se comercializaban en Pompeia e Ercolano cultivado nas abas do volcán. Chamábanlle Vesuvinum, en serio. Logradísimo. Mal non lles ía: a xulgar pola procedencia de algunas das ánforas exhumadas nas últimas escavacións, o viño pompeiano puido ter chegado mesmo ás Rías Baixas. E iso sen críticas no New York Times.

Hoxe o nome comercial dos viños do Vesuvio cambiou moito o conto: chámanse Lacryma Christi. Viños sinxelos con notas volcánicas para disfrutar coa cociña mediterránea.

Pero miro o que nos ocupa. O pseudoguía que nos ofrece unha explicación dun minuto por 6′50 euros, nos dá coa clave de que o cráter do volcán estea tan cheo coma o Obradoiro un 25 de xullo.

-Se o volcán esperta -avísanos, sinalando ao seu redor como o demo diante de Cambados, Fefiñáns e Santo Tomé- a ver como marcha toda esta xente.

Decátome de que delectación do turista, aquí, está en ser testemuña previa da catástrofe. Non se trata das vistas privilexiadas, senón do pracer morboso de estar no escenario dun futuro drama perfectamente previsible, antes de que aconteza. Cando ocorra, claro, verás os ríos de lava e a evacuación das miles de casas, e as familias en camiseta chorando mentres cargan con algunhas pertenzas lixeiras, en directos do telexornal noite.

-Eu estiven alí e xa nos avisaron de que ía pasar -diraslle aos amigos.

Notas prácticas: Hai dous camiños de acceso ao Vesubio. Nun deles, unha empresa privada bloquea unha pista forestal supoño que pública e só permite o acceso cos seus furgóns Mercedes, que te deixan a pouca distancia do cráter. Acabas pagando case 50 euros por dúas persoas, un tangazo como un mundo. E tende coidado: desde algunha oficina de turismo pública da zona só informan desta posibilidade de subida, rozando a prevaricación. A mellor solución, sen dúbida, é pola estrada provincial. Tamén te deixa abaixo, e pagas 6,50 euros por persoa, “nada máis”. Atento co que escolles.

O estudio Choi + Shine realizou este proxecto, Land of Giants, para a condución de cabos de alta tensión en Islandia. Non está construído, pero xa gañou premios pola idea de arquitectura imaxinaria. Aquí o explican:

Making only minor alterations to well established steel-framed tower design, we have created a series of towers that are powerful, solemn and variable. These iconic pylon-figures will become monuments in the landscape. Seeing the pylon-figures will become an unforgettable experience, elevating the towers to something more than merely a functional design of necessity.

(vía)

Conforme vas subindo a Vía dei Tribunali, en Nápoles, atopamos pendurado dun balcón o seguinte anuncio:

Que traducido, vén dicindo o seguinte:

AVISO: A pizzería Sorbillo non ten sucursais, senón casos de homonimia.

Nós estabamos procurando esta pizzería, que está en Via Tribunali, 32 (localización), e que ten fama de facer as mellores pizzas de Nápoles, pero fiquei empatado con esta precisión léxica nunca vista. Ao entrarmos na pizzería, ao ver a foto dos avós Sorbillo colgada na parede e ler por algures que era unha familia con 21 fillos pizzaiolos, xa nos deu risa.

Agora sabemos de que vén a homonimia.

Resulta que por Nápoles hai varias pizzerías Sorbillo, todas de irmáns, e supoño que todos os irmáns estarán picados entre si. A xustiza decidiu non decantarse por ningún, así que temos un montón de pizzerías (unha na mesma rúa, moi próxima á que nos paramos) chamadas Sorbillo, ou sexa, homónimas, que non teñen que ver entre si máis que están feitos por membros dunha mesma familia todos pleiteando entre eles para quedarse coa sona do nome orixinal.

Non sei como serán as dos irmáns, pero a Pizzeria Sorbillo de Via Tribunale, 32, (que é a que está recomendada nas guías gastronómicas) fai unhas pizzas absolutamente impresionantes, que deixan moi atrás a boa parte das que tes probado na vida. Deliciosas pizzas de masa fina napolitana, cheas de excelentes frescas verduras e embutidos, a irrisorios prezos de 4, 5 ou 6 euros. O irmán dos 21 que é o propietario desta é Gino, Gino Sorbillo para vostedes.

Nota práctica: A iso das nove, ou nove e media, a pizzería peta de xente e hai que agardar na ruidosa rúa a túa quenda para entrar, así que se non te gusta agardar, mellor chegar contra as 20 h. O abarrote da Pizzería Gino Sorbillo provoca que a mamma que controla o acceso e as quendas na porta se dedique a azuzar aos camareiros para que boten aos clientes en canto comen o último bocado das súas pizzas, cuestión bastante desagradable. Así que decidimos contrarrestar á mamma peseteira e crebarlle os esquemas. Empezamos a estresala a ela para que nos sacara os pratos, para que nos retiraran as copas, nos trouxera os cafés. “Signora, a factura!”, berrabámoslle, “queremos pagar xa, muller, veeeña!”. “¿A factura?, temos presa”, seguimos. “Quítennos o mantel por favor! Ese cambio non dá chegado!! A ver, a ver, rapidiño, ho!”. Creo que acabou pillando o sentido da farsa. A vinganza do turista.

De Dosis Diarias. (vía)

Acabo pero de alucinar cando Roberto me pasou esta ligazón dunha primicia publicada no blog Versión muy original de El País.

É o anuncio da superprodución cinematográfica Galaicus! Producida por Luís Tosar e Farruco Castromán, Galaicus contará unha historia do enfrontamento entre os pobos galaicos e o poder invasor de Roma. Contará a historia de amor entre o conquistador do sur de Galicia, Décimo Xuño Bruto o Galego e Ambala, unha raíña galaica, viúva dun lugartenente galego morto no combate contra as tropas romanas. O comandante Máximo, lugartenente de Décimo Xuño, tamén caerá en amor de Ambala e saltarán faíscas…Sobre todo porque tras moitos avatares, Máximo se convertirá en líder dos guerreiros galegos e se enfrontará ao poder de Roma…

Para a rodaxe se construíra un castro e, polo que se ve nos bocetos que se están a distribuír, os que vedes neste post, está claramente inspirado no castro de Baroña. O orzamento da película é de 4 millóns de euros e a rodaxe se iniciará en 2011 ou 2012.

Ala, todos a flipar.

Antes de valorala, só digo unha cousa: é a típica peli que todo o mundo sempre di que había que facer, tirando proveito da Historia de Galicia para o audiovisual. Con algo de prevención, alégrome de que alguén se molle e dea o paso adiante. Agora, porfa, que todo saia ben e a peli teña nivel…De principio, no boceto xa hai unhas cantas incorreccións. Agardemos que aínda non teñan o equipo de documentación histórica montado, porque ver no cinema unha pota de cobre con polbo nunha romaría castrexa pode ser algo dificil de superar a nivel psicolóxico…

A primeira vez que baixas en Nápoles da Estación e te metes na Praza Garibaldi, a reacción institiva é comprobar onde tes a carteira e activar un par de sentidos máis que non tes. Para un galego, pasan demasiadas cousas ao mesmo tempo, e demasiado rápidas. Hai cousas que non axudan: a suciedade estrema que se acumula na rúa, onda os tenderetes, onde xente de moitas nacionalidades se move con rapidez e un trebón de motos e coches atravesa as rúas por onde podes.

Cando subes por Alessandro Poerio a cousa non mellora. Unha montaña -literal- de lixo enche os recantos, preto das tendas dos orientais. Un vendedor de triquiladas tende as súas cordas cargadas de obxectos luminosos dunha banda a outra da rúa, obrigando a agacharte para pasares por embaixo. E máis cousas rápidas. Cando entras pola angosta Via dei Tribunali, a luz de súpeto descende. Os edificios, moitos deles palazzos do XVIII divididos internamente en labirínticos cuartillos nos que habitan familias quilométricas de napolitanos, suben en altura como rañaceos e bloquean o paso da luz.

Da Via dei Tribunali parten lateralmente vici angostos, estreitos e sen iluminación, tapada non só polas dimensións dos palazzos, senón polos metros e metros de roupa tendida, atada en cordas que se pasan dunha banda á outra da rúa -hai que supoñer alianzas veciñais para atarse cordas os uns aos outros. E aquí a turbamulta veciñal se intensifica. A familia no canto de estar nos raquíticos apartamentos salta á rúa, atravesa nunha ou noutra dirección. Familias enteiras van en vespa sen casco -o casco é de covardes en Nápoles. O máis pequeniño, case un bebé, diante de todo. Ségueno o seu irmán de sete anos, os dous de pé, o pai sentado detrás termando do manillar e a muller atrás. Arriba e abaixo, como unha colmea, mentres os berros entre casas se sucende enriba, os nenos pasan en bicicleta e os vellos espreitan sentados nas portas. De súpeto escóitase un rebumbio transmitido de cadeira a cadeira de vello rúa abaixo, e as motos, que viñan en dirección prohibida, detéñense a mirar para o fondo:

Aparece un coche da policía e dun momento para outro as motos desaparecen. Súbense pola aceira esquivando transeúntes, métense dentro das casas, aparcan nas escaleiras, as familias sobre vespa esvaran sobre vicos escuros e mínimos nos que brillan capeliñas de santos antes de que chegue a pasma. Non pasa nada, están protexidos: máis enriba en Tribunali, todos pasan a man por diante dunha descolorida caliveira recuberta de metal e musitan unha pregaria.

Noutra volta, mozos en sotana -que mozos son os curas napolitanos- xogan con nenos en bicicleta, as pombas aterran sobre as redes que sosteñen os balcóns ruinosos das casas e grupos de homes ociosos -canto home ocioso hai na Campania, sentado na porta do bar- apelotónase coma no Magreb diante de establecementos de fritanga napolitana. Cheira a especias, a salsa de pomodoro, a arroz fritido. Pasa un vello arrastrando un carro e ofrecendo caralladas. Un home mete unha Harley nunha capela dezaoitesca e apárcaa entre o púlpito e un fermosísimo belén artesán. Os gatos entran e saen con liberdade nunha igrexa fechada desde hai anos por un buraco feito na porta.

A sensación de prevención, entrementres, empeza a transformarse pola de diversión e fascinación. É o intensísimo mundo que se move ao noso redor o que nos desconcerta, pero non é máis que a sociedade volta do revés. Como se todo o mundo decidira pasarse ao exterior para esconxurar esta pesada calor.

Gustame este caos imposible.

E trala novela histórica, volve a novela negra. E logo volverán outros, así que se es escritor e estás especializado nun xénero aparentemente perdedor, porfía: en dez anos poderá chegar o teu momento e tirar rendibilidade desas.

Fred Vargas non é nórdica, senón parisina, pero as súas novelas negras, protagonizadas na súa maior parte por un excéntrico personaxe, o comisario Jean-Baptiste Adamsberg, triunfan e por motivos evidentes.Pars vite et reviens tard, traducida ao castelán por Blanca Riestra para Siruela como Huye rápido, vete lejos é unha excelente novela con puras pretensións de entretemento de calidade, o cal sempre me parece de máis mérito que tentar escribir a gran novela nacional. Nesta volta, un asasino pinta as portas dos pisos de París cun número 4 invertido que salvará aos habitantes do avance dunha suposta nova peste ao xeito das vellas pestes medievais. Un tema que a propia autora coñece ben pola súa propia profesión: arqueóloga especializada no mundo medieval con bibliografía publicada sobre a peste. Canda a historia, que engancha, o máis divertido é o elenco de personaxes bretóns que acompañan ao comisario Adamsberg na historia. Os trazos cos que están representados son, especialmente o pregoeiro, os propios dun Cunqueiro do Merlín e Familia ou en calquera narrativa de tipos populares da nosa literatura.

Fuxe rápido, marcha lonxe non defrauda.

Os máis curiosos, chegando ao aeroporto de Fuimicino, en Roma, terán visto este estraño estanque hexagonal ao aterrar o avión:

É o lago do emperador Traiano; a traza actual dunha das marabillas de enxeñaría do mundo antigo, o porto hexagonal construído polos emperadores Claudio e Traiano para ampliar as funcionalidades dunha das localizacións máis interesantes para comprender Roma e o seu poder hai dous mil anos: a cidade de Ostia, o porto de Roma, ubicada na desembocadura do río Tiber, a uns 20 kilómetros da cidade eterna. O Portus Traiani, o hexágono naval, ampliou a obra inicial de Augusto, e hoxendía, na súa configuración, segue a ter algo de ciencia-ficción. Aquí, entre as cidades de Portus e Ostia [localización], hoxe sepultadas no xabre do Tíber, estivo o punto máis quente de circulación de mercadorías e xentes do Imperio Romano.

Sempre quixen ir a Ostia. Sabía que as ruínas, moi próximas a Roma, baixando o Tíber, atopábanse en moi bo estado. O que me atraía deste lugar foi a súa excepcionalidade. Non é a única cidade portuaria que se conserva, pero si a máis importante, a que naceu como almacén e centro loxístico de mercadorías e alimento, antes do mundo industrial. Ostia era o graneiro de Roma, o lugar ao que chegaban os cereais do Exipto, o ámbar, as relixións orientais e o ouro da Gallaecia.

Este decumanus maximus que atravesamos, elegante calzada rodeada de soportais cheos de tendas, veu entradas gloriosas de Xulio César e exilios tristes de Ovidio e Cicerón. E cando entras no barrio dos hórreos, os almacéns, discretamente planificados da outra banda do teatro e os numerosos establecementos termais da cidade, podes ver as portas que se abriron e pecharon co capricho e a desesperación de emperadores ante a fame do pobo.

Porta dun hórreo

Os hórreos, numerosas filas de entradas aristocráticas e interiores amplos. Algúns pertencentes ao emperador, outros a ricos mercaderes da zona. Ostia ficou sepultada polo xabre acumulado do Tíber, que preservou a arquitectura. Un agardaría atopar un porto escuro, cun barrio chinés e ruelas labirínticas e estreitas. Pero non é así, cando menos o que hoxendía vemos. A vella arqueoloxía levantaba as áreas nobles, non os suburbios, se non quedaba máis remedio, pero o que vemos é un privilexio.

Cando avanzas pola cidade, vaste achegando ata a fortificación inicial, o Castrum, fundado no século IV a.C., cando Roma aínda non era nin sombra do que logo foi, ubicado xusto no centro da Ostia actual (da Ostia da época imperial). Nalgures se observan aínda enormes muros de tufa, bloques enteiros que non recoñeces como habituais da época romana.

A barra da taberna

Perdida a finalidade militar, naquel antigo centro a presión inmobiliaria multiplicouse: comezaron a xurdir as insulae, os edificios de pisos de catro prantas. Esta é a parte máis espectacular da cidade. Os bloques de apartamentos, nos baixos dos cales florecían as tabernas. Séntome no patio dunha das tabernas, e creo escoitar aos nenos correndo, os carros rinchando, a roupa tendida, unha procesión camiño dos templos do veciño foro. Pero non hai que imaxinar moito. Só hai que viaxar á Italia meridional, a Nápoles, para atopar hoxendía a presión demográfica e o estourido vital destes barrios de pisos de Ostia.

Todo nesta cidade mira cara o mar. Aquí é aló, símbolos mariños. E o deus Neptuno cabalgado entre golfiños, serpes e dragóns, e atléticos nadadores que miran para atrás a fantasía animada, flotando nun mar de tesseras.

Non atopei o barrio malevo que procuraba. Pero nunha soa mañá entendín, dalgún xeito, neste lugar tan próximo a nós, moito máis do mundo romano do que en mil libros.

Aquí podes ver un interesante documental e reconstrución virtual de Ostia:

Notas prácticas: Se non podes baixar a Pompeia, Ostia é a cidade antiga mellor preservada nas proximidades de Roma, con moi poucos turistas. Nós chegamos en ferry desde Barcelona ata Civitavecchia -a nova Ostia que ten a Roma do século XX e XXI- e que está a escasos 40 minutos ao norte de Ostia Antica. O Ostia Antica Park Hotel custa 65 euros a noite, está bastante ben e ten ao carón un restaurante no que cear unhas pizzas a prezo razoable.

Por simplificar, concentrarei os posts na mesma categoría que a anterior viaxe: Italia.

(vía)