Espectacular este Capturing reality. The art of documentary, un especial interactivo do National Film Board of Canada sobre a natureza do documental como xénero documental, as súas problemáticas e o clásico debate sobre que realidade é a que se mostra. Máis de 100 entrevistas en vídeo a realizadores do xénero que se poden consultar por temáticas e cuestións candentes.
Como medio país, onte estivemos vendo Avatar na súa versión 3D no cinema. A película é fascinante desde o punto de vista tecnolóxico, perfecta para observar como Hollywood xa é quen de integrar realidade e ficción nun único espazo visual (aínda que cuestións como a pel das personaxes aínda hai que traballalas moito). O que máis me impactou é o acabado que está Pandora, o planeta imaxinario no que sucede a acción.
Pandora é un trasunto da Amazonia, enfrontada á dramática tensión entre as empresas extractoras de recursos mineiros e un pobo indíxena, o Pobo, cunha cosmovisión baseada no equilibrio ecolóxico; en Avatar estas tensións adóbianse argumentalmente cun rollito newageneoecolóxico. Cameron e o equipo imaxinaron centos de especies vexetais e animais e mesmo inventaron novas reglas físicas que outorgan coherencia a un universo fantástico de fosforescencias e montañas antigravitatorias. Aí é onde compensa entregar dúas horas e media de tempo, poñerse unhas gafas 3D e deixarse levar.
Polo demáis, Avatar debe moito dos videoxogos. ¿Moito? Moitísimo. Desde as secuencias nas que se filma o avance dos protagonistas desde atrás por complicados escenarios de vertixe (daban gañas de coller un mando e facerse co control) ata a estética do videolog que grava o protagonista ou determinadas formas de organizar a historia, por tramos. Cada vez menos, elimínanse as diferencias entre as formas de entretemento, entre o cinema e os videoxogos. En cinco anos, o produto será case similar.
E outro punto importante é o tema do 3D. ¿Paga a pena?¿Achega algo á historia? Hai que dicir que Cameron e compañía tiveron a decencia de evitar meternos bichos que nos tenten morder desde a pantalla. O uso do 3D é bastante contido, pero un non acaba de ter claro para que serve exactamente, alén de engadir unha profundidade máis ou menos real ás escenas. Ademáis, hai outro factor. O 3D, en teoría, fai a película máis real. Pero logo temos unha montaxe tradicional de plano-contraplano -necesaria para a narrativa audiovisual- que non pega nin con cola con esa realidade e que amola o efecto que poida ter o 3D.
En resumo, unha película de acción trepidante, cun universo orixinal e riquísimo. Ide vela con vontade sobre todo estética, para disfrutar co preciosismo dun Amazonas evolucionado. A historia, neste caso, é o de menos.
O venres tiven a oportunidade de compartir unha interesante comida, xunto con compañeiros de medios, con Ghaleb Jaber Martínez, o director de Amal, o Festival Internacional de Cine-Euroárabe que se celebrou a semana pasada en Compostela e Mar Ríos, directora do Hotel Araguaney, no concurrido restaurante Caney -que á hora do xantar é o epicentro do mundo dos negocios e da política en Compostela. O obxectivo era coñecer a valoración sobre o festival, que este ano tivo unha boa asistencia de público e no que sempre está presente a noción de conflito. Mentres degustabamos os clásicos da gastronomía árabe, puidemos falar dos resultados do festival, con algúns apuntes curiosos. Por exemplo, Jaber, canso por unha semana de aquí para alá, estaba satisfeito da marcha dos ciclos de longas e curtas, pero valorou especialmente un tipo de actividade: o ciclo de cinema árabe infantil, destinado a colexios.
-Este ano tivemos a medios moi importantes do mundo árabe como Al Yasira ou Al Ghad, de Jordania, e iso foi unha das cousas que máis lles interesou.
Fotograma de Weddad (1936)
Interésanme este tipo de festivais destinados a abrir mundos e crear fiestras a cinematografías. A endiañada axenda que teño ultimamente impediume ir a temas interesantísimos, coma o ciclo dedicado aos primeiros pasos do cinema exipcio, que nos anos 30 foi o Hollywood árabe. En Weddad, a película da que vedes un fotograma aquí, foi onde comezou a nivel cinematográfico un dos grandes mitos femininos do espectáculo árabe, a diva Um Kulzum. Este é un mundo totalmente novo para min, pero que permite entender como penetra a sociedade de masas no mundo musulmán e nunha sociedade como a exipcia, un dos primeiros países do mundo árabe en dotarse dun Estado forte que favoreceu os emprendementos cinematográficos dunha incipiente burguesía.
Nos filmes seleccionados da época contemporánea e na produción cinematográfica xeral amósase o conflito como un dos temas centrais da relación entre o mundo árabe e o occidental, e como as persoas -suxeitos reais ou de ficción- xestionan ese conflito, dramático e violento. As producións cinematográficas parecen reescribir e reenfocar continuamente o drama das tensións entre os dous mundos; mentres o discurso de Amal vai pola integración, pola achega entre culturas distintas, as películas amosan esa tensión latente, como se rodar e exhibir fose unha catarse destinada a conxurar o que os feitos diarios nos ofrecen polos medios. Mentres degustabamos un excelente cuscús, Ghaleb sinaloume a película que máis lle impresionou da selección: Quero ver (Je veux voir): un deses híbridos que tanto me interesan entre a realidade e a ficción, entre o documental e a longa. Catherine Deneuve quere coñecer en Líbano os desastres do último ataque israelí, crebando o programa de actos que tiñan establecido para ela os organizadores dunha gala benéfica. O resultado é un filme de impactantes imaxes. Eis o trailer:
Farei por vela en canto poida. Como podedes ver por este avance, pinta moi ben.
A Semana Gastronómica Árabe do restaurante Caney, por certo, excelente, aínda que rematou onte xa. Dura pouco tempo, pero pódese solventar: cando me entra o mono de cociña árabe, adoito ir polo Caney en calquera mes do ano. Sempre hai especialidades árabes en carta a bo prezo. Mar Ríos xa me avanzou que unha das vindeiras Semanas gastronómicas que organizarán estará dedicada á cociña xaponesa, a pesar do complicado que é atopar a un bo sushiman, sempre moi solicitados. Non ma perdo por nada.
David Scharf realiza The Forest, esta fermosa curta de animación que está sonorizada e musicada polo meu amigo Javi Otero. É unha historia sobre a sociedade e o seu control sobre os invididuos, vista a partir dos ollos dunha nena:
Antonia is a 12 year old girl. She often has daydreams, in which she wanders of in to a magical far away forest, were she hides from the problems of the real world. One day, however, her father takes drastic measures and she has to face a decision.
No sitio oficial pode verse con subtítulos en moitos idiomas.
The Cove é un galardoado documental dirixido por Louie Psihoyos con guión de Mark Monroe. É un curioso cruce entre Flipper e un thriller. A historia centra a investigación do antigo adestrador de golfiños, Ric O’Barry (o que entrenou a Flipper) en destapar unha práctica oculta nun pobo de pescadores do xapón, Taiji. De madrugada, para que non os vexan, un grupo de pescadores pescan golfiños de xeito indiscriminado, unha práctica ilegal. O documental é a arriscada investigación para amosarlle ao mundo as prácticas, pero planteado case como unha película, con técnicas e formas de gravar que son raras de ver neste tipo de producións. No trailer pódese albiscar esta ambiciosa realización. Foi premio do público en Sundance e nunha chea de festivais máis. O web oficial contén numerosa información sobre a historia.
Hai pequenos rituais domésticos que son un auténtico festival e que hai que coidar como ouro en pano. O outro día decidimos abrir unha botella do Chateau Lagrezette 2001, un Cahors que prometía moito. Só tiveramos ocasión de probalo anteriormente, en Rocamadour, hai un par de anos. A finca do castelo en Zette, no concello de Caillac, ten toda a sabiduría de cincocentos -500- anos de tradición na produción de viño, agora adquirida polo millonario Alain Dominique Perrin, o boss de Cartier; nela, o terreo sube desde o val ata unha ladeira pedrugallenta. Como nun toque de maxia, de aquela, primeiro nos deran a probar o Moulin Lagrezette, o viño máis próximo ao fondal, que é como lle chamamos en galego ás terras máis húmidas e escuras para o cultivo do viño. Despois chegou o Chevalier Lagrezette, de terras á metade da montaña.
E, por último, o Chateau Lagrezette 2001, ubicado nunha pedrugallenta zona superior, insolada, estrema. O Chateau Lagrezette de Cahors, como o Cultus Boni toscano, son viños incríbeis, viños que resumen séculos de viticultura, terroir, tradición, sabores locais lonxe da estandarización do viño actual, pero recoñecidos aínda así polos mass wine, como pasa con todo o excepcional. O Lagrezette 2001 fora mesmo seleccionado como un dos 100 mellores viños do mundo pola Wine Spectator. Moi poucos teño probado do resto dos seleccionados, pero este viño revelouse en copa, hai dous anos, como algo moi especial. Trouxemos ese viño para Compostela como ouro en pano. O outro día abrímolo con medo de que xa lle pasara a súa hora.
E non pasara. 8 anos despois da súa colleita, aquel viño seguía cun poderoso toque de froita vermella, espesa, como corresponde aos viños de Cahors, os viños negros que dicían os invasores ingleses que se fixeran con aquela parte de Francia. Un viño que camiñaba a cada paso, que nos abría todo un mundo propio, diferente, ennobrecido polo tempo como poucos. Mentres degustabamos aquela marabilla da viticultura europea, maridabamos o tempo co cine. O viño pode maridar perfectamente coas películas, pero tamén pode ter resultados estrepitosos. Os viños longos, complexos, merecen só obras mestras da cinematografía, así de claro, cousas que te fagan pensar, porque o viño, ata o final, tamén vai manter o seu propio guión.
Tardei en escoller que veriamos. Ao final decateime por esa persecución onírica, ese conto para adultos, A noite do cazador, con Robert Mitchum de ogro, nun dos seus mellores papeis. E a cada imaxe asegúrovos que estas ladeiras de Cahors sabían mellor.
Muzorama (2008). Dirixida por Elsa Brehin, Raphaël Calamote, Mauro Carraro, Maxime Cazaux, Emilien Davaux, Laurent Monneron e Axel Tillement.
Les Ventres (2009). De Philip Grammaticopoulos (extracto)
A primeira curta que lembro ver foi no cinema, na revista previa á emisión da película, cando era moi neno. Só lembro unha escena arrepiante: un mozo tocando o violín cos tendóns dos seus pulsos, aos que rascuñaba mentres saía sangue. Desde aquel espanto, sempre tiven a sensación de que as curtas podían ser soños plácidos ou os pesadelos terríbeis de alguén que, por cuestións económicas ou materiais, non os podía trasladar ás longas. Un espazo de liberdade onde pode estar o máis fermoso, o máis feo, e tamén o máis inquedante. Estas dúas curtas transmiten algo desa inquedanza onírica, dese pesadelo de mala dixestión noturna, o cal non quere dicir que sexan malas, por suposto, senón, repito, inquedantes. Muzorama está baseada no mundo do ilustrador francés Muzo, e Les Ventres ten un curioso contorno gastronómico. A ver que vos parecen.