Fotos: Sole

Ao pouco que andas polas pistas do concello da Veiga (Ourense), ás entradas das aldeas ou no alto de solitarios penedos no medio de ningures comezas a ver algo raro. Hai esculturas por todas partes. Na entrada das aldeas as estatuas representan os santos patronos. E no alto dos penedos, formando parte da paisaxe, aparecen outras estrañas figuras, modernas pero dun intenso primitivismo románico. En canto te vas achegando á zona cero desta epidemia escultórica, que é a aldea de Lamalonga [localización], a cousa se intensifica. Esculturas por todas partes, pero tamén figuras de santos en baixorrelevo nos penedos, caras que parecen agromar das paredes.

Antes de entrar en Lamalonga aparece, canda unha pista polideportiva, un tótem-cruceiro de proporcións descomunais.

E, na outra banda da vila, un enorme obelisco cheo de motivos de aves, anxos, flores, engloba a fonte da vila. Para o noso abraio, da outra banda, unha figura en pedra sinala o inicio da 5ª avenida!

Indubidablemente, todas estas pezas foron feitas pola mesma man. E esa man non é outra que a historia de Pepe de Barrio. Miles de pezas en pedra e madeira que enchen as aldeas e os recunchos rurais da Veiga feitas por este señor desde o momento que se xubilou, de volta dunha emigración que o levara por París e Madrid. Na xubilación, cando o médico lle prohibiu traballar no campo, Pepe descubriu o tema da artesanía da pedra. E comezou a traballar como un animal, trece ou catorce horas diarias, como se tivera que cuspir na pedra un universo que lle bulira nos pulmón durante toda a vida, recreando continuamente o seu mundo relixioso e o universo rural. O vello ía ao monte no chimpín, cargaba as pedras, e ofrecíalle de agasallo a todas as aldeas o seu santo en pedra para as portas. Moitas xuntábaas na 5º avenida, ao carón da súa casa e da igrexa á que ía a misa todos os días.

O escultor e a súa familia

O can da casa

Coa indiferencia ou a admiración local, Pepe encheu a veiga de miles de esculturas en pedra durante todos os anos da súa xubilación, parando só os domingos e facendo viaxes excepcionais nos que o pequeniño vello, pucha na man, se paraba diante dos pórticos románicos e coa boca aberta memorizaba unha e outra vez a arte dos escultores medievais para reproducila no seu obradoiro de Lamalonga.

Pepe de Barrio morreu no 2004, aos 87 anos, pero a súa obra segue coidada, convertindo a esta aldea e a esta contorna das montañas nun lugar orixinal, no que as chiscadelas do vello nas pedras da contorna seguirán abraiando aos visitantes nos séculos que virán.