Pagáns e neopagáns en Adai

Last updated on 18 / Maio/ 2012

Hai un bosque que parece perdido no medio dunha paraxe finlandesa, pero estamos nas proximidades de Lugo, cruzando o Miño cara o oeste. Cando cae o solpor, os raios rebotan nos penedos e croios de seixo que ateigan o lugar. E no medio do bosque, este estraño círculo perceptible desde o aire, case como un crop circle da campiña inglesa, pero autenticamente físico.

É o castrillón de Adai. Unha estrutura circular, un parapeto rodeado de foxo e un interior de escaso diámetro, ubicado nunha ladeira que desce lenemente. Ninguén sabe precisar cal é a cronoloxía nin a súa función. Felipe Arias, director do Museo de Viladonga, fala dunha estrutura de control viario de época romana; Manuel Santos, autor do estudo máis amplo ata o momento -que eu coñeza- sobre Adai, non se atreve a aventurar unha función, pero non deixa de chocarlle a proximidade tan inmediata aos outros elementos, fascinantes, que se dispersan entre os inmediatos bosques e prados. A min recórdame a algunha castronela altomedieval (cada un mira desde a súa óptica, está claro), pero a disposición é algo estraña tamén.

Unha veta de seixo percorre aparentemente este monte de piñeiros de carácter alpino; o interior do castrillón está cheo destes materiais, que brillan e parecen cobrar vida neste solpor. Paseamos por Adai, sen a documentación que lin sobre o que hai neste lugar, guiados polo instinto. Subimos a unha gran peneda. Velaí atopamos fías de coviñas artificiais decorando o lombo da laxe. Hai un enorme silencio. Cruzamos un prado dilatado ata onde o meu wikiloc me indica que está o elemento máis relevante deste conxunto. Nun bosquete, na parte de abaixo dunhas laxes, atopamos un dos petróglifos máis estranos de cantos hai en Galicia. Non hai camiño para chegar a el: só coordenadas, valados que hai que saltar, e intuición.

18 grandes furados perforan unha laxe cunha lixeira inclinación. Estes furados, grandes como postes, están conectados entre si por un suco entre aqueles da zona superior. Entre todos conforman unha sorte de estrutura navicular de grandes dimensións. E no centro, gravada na pedra, unha segunda estrutura, case cadrangular, na que unha pía redonda conéctase con outra oblonga e case cadrangular. É todo tan estraño que te deixa cismando. Pero o fascinante é a estraña conexión temporal que se produce aí. Con sorpresa descubrimos que no interior deste espazo alguén compuxo unha ofrenda. Hai unha vela, unha cunca baleira, un ramo de flores. A ofrenda levaría a penas uns días deitada no centro desta laxe.

Como digo, hai un silencio tremendo; aos pés da laxe, máis seixo amoreado, refulxindo no lusco fusco.

Aquí podes ver o espazo en tridimensional con Photosynth.

Que raio é isto? Sen dúbida, o petróglifo máis estraño que coñezo. Na abstracción, na distancia establecida cos petróglifos, está a clave da súa incomunicación. Pero acontece algo curioso. Nos grandes petróglifos abstractos, laberínticos, deste país, a mensaxe está furtada: comunícanse de ti coma os susurros dun vello que non das comprendido por moito que te esforzas. Están aí, son perceptibles, pero só a túa imaxinación acada a comprensión da simboloxía de coviñas, labirintos, espirais vinculados entre si ao longo de todo o occidente atlántico.

Sen embargo, en Adai, a percepción é distinta. A min, cando menos, recréaseme unha estraña arquitectura. O petróglifo parece querer ser tridimensional, converterse nunha estrutura que se ergue, como se o que viramos fora unha pranta dun espazo que nalgún momento ergueuse no medio destes bosques. Unha cabana de 18 postes (quererán dicir algo ese número, o 18?) cun espazo interior delimitado e central no que dúas pías establecen ese diálogo que parece presidir moitas das estruturas rituais do noroeste: todo flúe e todo se comunica entre un espazo e outro. Coñezo algunha amiga arquitecta que estaría encantada con este espazo.

Estamos a igual distancia que doutros moitos petróglifos, atrapados na especulación e nos significados erráticos, pero aquí é doutro xeito. Na forma navicular -que non me deixou de recordar, simplemente de xeito lúdico, a daquelas cabanas antiquísimas de 11 metros de longo que están a aparecer nos poboados calcolíticos por toda Galicia, xa que entre aquelas e este petróglifo sepáranse miles de historias e anos-, na disposición, amplitude e profundidade dos furados, na conexión entre algúns deles, na misteriosa forma case rectangular que no seu interior define a área das pías.

O que me resulta máis chamativa é a interpretatio do monumento. As tres coidadas ofrendas revelan que alguén xa lle atribuiu a este espazo unha dimensión sagrada, neopagá. Debera eu dicir neopagá? Certamente o termo soa demasiado urbanita, demasiado distanciado das prácticas galegas: tan definitorio, tan maniqueo, tan separador, tan alleo á propia cultura popular do país. Pagá, dis? Non sei quen cre neste espazo para comunicarse cunha divinidade, pero o sorprendente é que non me estraña en absoluto, igual que os panos colgados das árbores ou as espectrais figuras de cera dos ofrecidos. Neo? Paleo? Será importante iso aquí? Interésanme moito estes fenómenos da modernidade, de como nos apropiamos simbolicamente destes espazos e lles damos un valor relixioso. Se por casualidade algún de vós le este texto, gustaríame coñecer como interpretades este espazo, por favor, escribídeme.

Quen vén deseñou un portalén algo máis alá, no outeiro de pedra. Teceu un tellado entre dúas pedras que constitúen unha pequena cabana, ou un pequeno paso. Quen chegou aquí, está reconstruíndo o espazo. Árdeme a curiosidade por coñecer como se interpreta este espazo desde a modernidade, polas xentes que aquí veñen con discreción. E si, este ritual é moi moderno, pola sinxela razón de que se fai desde o presente.

Movémonos de vagar por Adai, porque hai que marchar e non queremos. Faltan un par de elementos por descubrir entre estes penedos. Outro día volveremos a recoñecelos. A chaira parece delimitada por espazos de fronteira. E, coma sempre, nestes lugares, parece que estás a punto de entendelo e non o das feito.

Decididamente, agora á noite, estes seixos sementados entre a tundra luguesa, brillan moito.

Visitade o lugar. A súa interpretación é complexa, case imposible, sen máis datos. Pero aí está o seu engado.

Para saber máis:

Santos Estévez, Manuel: Petroglifos y paisaje social en la prehistoria reciente del noroeste de la península Ibérica [ver PDF desde a páxina 156]

46 Comments

  1. Pancho-Lapatianco
    8 / Maio/ 2012

    Hai uns meses fun con Lucia a ver o chamado dolmen de Adai, un pouco máis abaixo (colguei varias fotos no facebook), pero quedounos por subir máis ó monte. Vexo que é máis interesante do que puña na información que mirara, porque pensaba en buscar só petroglifos e o castro-castriño, pero nada do que aquí falas. Noraboa. Agora sí que hai que volver, quizais esta fin de semana, logo do Dia Internacional de Comercio Xusto.

  2. manuel
    8 / Maio/ 2012

    Por máis que a nosa época ultraracional, científica, tecnolóxica e patatín patatán, fixo de nós uns persoaxes que pouco ou nada nos asemellamos ás distintas xeraciois de avós de caletre máis bastante máxico, no fondo, en algún currunchiño do noso subconsciente, segue habitando esa herencia do pasado, as mesmas preguntas ás que seguimos sen dar resposta, quén carallo somos e qué facemos eiquí?, hai algo máis?. E hai eidos, situaiois que nos despertan especialmente esa parte nosa máis máxica e/ou espiritual. Por qué no fondo da nosa ialma sentimos máis devoción por a virxen que por o mesmo Deus?, porque é a versión moderna de deusa nai, da nai terra, e eso sigue eí ben grabado aínda que ninguén nos adoctrine ou aínda se empeñen en facernos crer o contrario. E o mesmo pasa con todos estes sitios, santuarios xa case da noite dos tempos pero que nos seguen falando, ás veces con máis intimidade da que nin sequera sospeitamos. Os que non tar durmidos de todo, necesitan buscar ese “algo máis” e Adai non deixa de ser unha parada no camiño. E mira que temos o mapa do noso país cheo destes tesouros. En min persoalmente, fan resoar certa espiritualidade con tanta ou máis forza que os templos cristiás, e mira que estes tamén chaman, máis aínda os do románico por os que xa fai tempo perdín a cabeza.
    Muitos saúdos

  3. 8 / Maio/ 2012

    Preto de Adai, en Orbazai, según vas pola ruta dos muíños hai un camiño que sube polo monte a man esquerda deixando Lugo ás costas. Ó final hay unhas penas enormes con ocos moi similares aos que amosas nas imaxes, non teñen una estructura tan “perfecta”por así dicilo, pero eu case apostaría que tamén son de factura humana.

  4. Manuel
    9 / Maio/ 2012

    Moi curioso e interesante. O espazo-tempo representado con formas circulares conectadas entre elas. Terá a física cuántica algo que ver? Grazas polo artigo e as fotos :)

  5. 9 / Maio/ 2012

    Pois sí, iso da pegada no subsconsciente e no imaxinario colectivo sempre foi algo que me chamou a atención, e como conectamos con el en determinados espazos ou situacións.

    Por qué a pesares de levar cristianizados máis de, poñámoslle, 1.700 anos? (se alguén o sabe precisar, sería interesante), os nosos paisanos falaron, falan e falarán de Mouras, trasnos, santa Compaña, e aparecidos de Alén do mundo, e a naide se lle apareceu xesucristo, San José, San Pedro…?, ou os santos oficiais, e só hai relatos de santos naqueles lugares onde sospeitosamente, sen moito éxito e aínda menos convencemento, quíxose maquillar tradicións anteriores?

    apertas,
    Cástor

  6. Daniel
    9 / Maio/ 2012

    Moi interesante, parabéns pola investigación e por ofrecela. Respecto aos orificios na terra, se fose para asentar piares de madeira, porque están conectados entre si por unha canle?, se fose para evitar a entrada de auga de choiva dentro a canle sería máis profunda?, lembrade que o granito e a auga están moi relacionados, lembrade a relación entre o electromagnetismo e as correntes de auga subterráneas, a emisión de radón polo granito, e a especial percepción de algunhas persoas por estas correntes electromagnéticas, por exemplo, para buscar auga para facer pozos. O que si estñá claro é que a min tamén me gustaría coñecer á persoa que deixou alí a cunca e as frores, algo sabe (ou cre saber), polo menos sabe do sitio
    un saúdo

  7. manuel
    9 / Maio/ 2012

    se queres a miña opininión,a ofrenda está dentro dos 18 ocos e istes ocos forman claramente,voucho dicir como falamos,é unha cona,e dicir é unha ofrenda a terra,en canto ao número 18 na biblia dise que é o número da besta e tamén o número do home,polo que entendo eu non nos vaiamos apartar de onde somos e do que somos non nos vaiamos convertir en bestas e facer bestadas coma fai a humanidade,somos animais con intelixencia fillos da terra e do sol(nai e pai)sen a terra a semilla morreria ,sen o sol a semilla non medraria.
    a lúa e a irmá da terra,por iso regula a terra,mareas,datas para sementar ,podar etc.(en mulleres regla ,etc)
    logo tamén vexo cinco ocos grandes cinco é unha forma perfecta,secuencia fibonacci,1 1 2 3 5 8 13 21 34 55,5 quinto número,55 igual a 5+5 ,55 décimo número,nós somos un 5.
    18, seis veces 3 .
    época romana?obra romana ?non me cadra ,non facian moitas edificacións circulares.
    por outra banda,non sei o que pretendia nin o que pensa quen fixo a ofrenda,non lle vexo mala intención mais ben boa???
    creeme todo o que che escribo ten senso,hai que ser menos artificial e máis natural(collelo).

  8. Pancho-Lapatianco
    9 / Maio/ 2012

    Matinando algo no asunto, e por non calar inda que debera polo pouco que sei do tema: temos varias, para min, evidencias constatadas como son a continuidade de ocupación dese espacio ó longo do tempo. Empezando polos varios dólmenes e mamoas que hai na contorna. Logo os petroglifos, que penso foron reusados en distintas épocas engadíndolle elementos nos diversos momentos. E o castro-castriño-castrillón-cstronela.
    Temos un lugar como outros tantos, tan humanizado (o seu uso como actual para cultivo de árbores é só outra etapa máis) e tan pouco estudado que quizais esteamos mesturando cousas. Ben puido servir para cousas diversas. Pero si parece evidente o seu uso litúrxico final con esas pías escalonadas.
    Ocúrreseme que habería que buscar algún chanzo de escaleira que pode estar enterrado …. :)
    En canto ó seu uso ritual actual, non dubidaría en chamalo “neopagán”, e incluso urbanita. Lembra o que apareceu dun día para outro no santuario de Penafurada. Dubido que teña que ver con calquera crenza trandicional do pais. Outra cousa é que diversas crenzas non cristiás teñan pervivido e agora se dean novos sincretismos. Pero coido que as mesturas nas crenzas tradionais entre cristianimo e paganismo, son máis complicadas e se manifestan de distinto xeito.
    Quen sabe, quizais me equivoque, e se mesmo hai quen di que os Templarios seguen vivos en segredo, tamén pode haber unha caste druídica atlántico-europea que pervivira na clandestinidade.
    Antropoloxicamente fala de cómo ós humanos énos ben facil idear liturxias para ritualizar as nosas crenzas espirituais. Sempre buscando un equilibrio emocional (o cal non é nada malo en si), e/ou de integración co noso entorno ou deidade.
    Espero ver nos próximos días ou semanas o castriño ese, para ver as dimensión. ¿Poderiamos vencellalo, polas súas escasas dimensión con esoutro de Oincio do que temos falado??

  9. manuel
    9 / Maio/ 2012

    por certo,istes santuarios son moi abundantes en galiza,sen ningunha dubida,eu xa che falara deles,o que estas a mostrar ten que ser unha parte dun conxunto,ningún é igual.polo tanto ningún ten a mesma significación pero forman dun todo ,estes espacios creeme ,teñen función.
    nun mapa topográfico ,mediante circulos co centro en cembas de outeiros ou montañas,seguramente os mais importantes coincidan coas circunferencias dos circulos,e coas cumes ,a circunferencia ten que ir a dar aos centros das outras,todo ten unha orde natural(frecuencia fibonacci)deus non xoga aos dados(esto dixo einstein non)(eu prefiro a da vinci,as suas maquinarias estaban feitas mal a próposito ,por se se facia un mal uso,e as súas pinturas din a verdade)(ainda que einstein tamén dixo a verdade,que veña lorenzo e digha a verdade pero con cautela)

  10. magago
    9 / Maio/ 2012

    Máis que interesante o debate, señores!

    A ver, algunhas cousas que se me ocorren.

    a) Non sabemos a finalidade orixinal deste lugar. Para Manuel Santos e Marco García, é un contexto relixioso alomenos da Idade do Ferro. O que si está claro é que non se parece aos petróglficos clásicos. Pero esa afirmación é unha hipótese de traballo. En todo caso, para min nese espazo hai elementos da gramática formal de moitos espazos identificados como sagrados dentro da antiga Gallaecia. As dúas pías na posición central, comunicadas por unha canle intermedia, son para min determinantes neste sentido.

    b) O que si temos claro é que hai un uso ritual actual no espazo, e é moi interesante. Hoxe á mañá comentábao cun compañeiro: parece bastante distinto destes fenómenos neo de maxia negra ou africana que están aparecendo en cruceiros e outros espazos do rural, nos que os restos depositados son restos de aves, puros, vasos de ron, etc. Este tema parece máis new age, ou de alguén que practica outro tipo de rituais máis de carácter neocéltico ou algo así (anda que como estea lendo isto pódese partir de risa). O interesante é tamén o que Cástor apuntaba nos comentarios: é un culto “actual” ou hai unha tradición anterior que se mantivo de algún xeito? Eu aposto por un culto máis ou menos actual.

    c) Daniel fai apreciacións interesantes sobre o tema arquitectónico. Se fose para postes dunha cabana ou similar, por que hai buracos conectados cunha canle? Pois é unha boa cuestión esa, para a que non teño clara resposta. Pero non temos que ver un monumento como algo conxelado no tempo, senón como algo que puido evolucionar ao longo do tempo e cambiar de usos. Tamén, hai que ter en conta, que na nosa idea básica, as canles valen para que se produza un movemento de fluidos entre punto e punto, pero e se esas canles son un elemento simbólico? Hai que ter en conta que non conectan todos os puntos, senón algúns da banda norte do monumento. O criterio para suxerir que se trata da base de algunha construción, para min, ten que ver coa súa atipicidade dentro do contexto galego: son grandes, profundas e bastante robustas. A planta de algo no interior, ese rectángulo presidido polas dúas pías, tamén fai pensar nun contexto tridimensional para ese espazo…

    d) Sobre o castrillón. Efectivamente, pódese vincular ao do Incio, pero tamén a este do que teño falado hai tempo, a Roda de Barreiros.

    http://www.manuelgago.org/blog/index.php/2010/05/31/a-roda-unha-cousa-arqueoloxica-en-barreiros/

    O problema é que, polo menos a Roda, foi bastante frustrante para os seus escavadores, que non deron sacado nada en limpo…A min non me estrañaría nada que se se dera explorado o Castrillón de Adai, só apareceran montes e montes de pezas de seixo fragmentadas sen aparentemente nada máis…

  11. manuel
    9 / Maio/ 2012

    vamos a ver o que teño claro e que os ritos paganos siguense practicando,ademais os dias exenciais coma o 1 de maio sobre todo nas fontes,esta dentro dun circulo e dentro os 18 ocos que fan forma de(sexo femenino)espazo relixioso a feminidade.
    se os ocos servian para levantar uns soportes para unha estructura con esa forma en tres dimensións e dicir (a divinidade feminina nunha construción).
    entón ti estas entrando simbolicamente no utero (na terra en tres dimensións. E dicir podia servir para,actos de petición ou de grazas a divinidade femenina,ir a dar a luz para protexerse de algún mal,volver a entrar no útero materno para solucionar algún problema,saúde ,saude mental,herencia xenealoxica,ou adorar a terra no santuari feito a semellanza da terra.
    o da roda seria outra cousa e non un castro,ou cambiaron o sitio onde vivir ,marcaron as pedras cargharonas no carro e a traballar os canteiros ,e a miña opinión.

  12. Pancho-Lapatianco
    9 / Maio/ 2012

    Sigamos pois:
    1)Concordo con que semella un centro de culto do Ferro como os que están a aparecer, con tódalas variantes que queiramos como di Manuel. Habería que mirar se se atopa nun lugar “baleiro” como apuntan no estudo do LAPA que aportas. O construcción que alí hai teriamos que ver se ten que ver co templo, ou foi para outros usos.
    2)Non descartemos que se pudieran aproveitar anteriores petroglifos do bronce.
    3)Da mesma maneira tal parece un rito “New Age” ese que vistes máis que outra cousa. Reitero que para min ese uso actual non ten que ver con cultos tradicionais.
    4)A canle conectando os furados ¿porqué teñen que ser feitos no mesmo momento que estes?. Como ben dis, o que vemos estático agora seguramente estivo vivo durante moito tempo (¿acaso foi construida a catedral de Lugo toda dunha vez?). Volvemos ó de antes, vemos como foto fixa o que foi un espacion en evolución.
    5)O dos fluidos que se van decantando concordaría con outros centros de culto como o de Santa Mariña.
    6)Estaría ben contar cas apreciacións que pudieran dar Blanca Albalat, Antón Malde e outros.
    7)A presencia de dolmenes podenos dar indicios dun lugar por onde pasaba un camiño. O castriño podería ser de control viario dalgunha época como interpreta Malde no que hai a carón da “per loca marítima” perto do castro das Travesas. Por tamaño podería concordar.
    8)Etc etc. O mellor é ir a velo para valorizalo.

  13. 9 / Maio/ 2012

    Moi interesante todas as aportacións, e por suposto dárnolo a coñecer que me parece un sitio absolutamente fascinante.

    Cando comento da conexión co tradicións anteriores, referínme ao espazo sacralizado, a esa percepción que nos envolve ao visitar eses sitios de estar ante algo diferente… a esa vinculación ca natureza que transmiten moitos destes espazos. Non a que os rituais que se estean a realizar hoxendía nel sexan antigos ou neoceltas, neopagáns.

    Ao ver a vela tampouco me lembra a rituais de maxia africana tan de moda. Lémbrame máis p.ex.a o que en datas sinaladas acha un no forno de Santa Mariña, con cantidade de velas e ofrendas de frores, que tampouco sei se é cousa urbanita, o dalgún veciño dos pobos próximos.

    Apertas,

  14. Pancho-Lapatianco
    9 / Maio/ 2012

    Ummm. Ocúrrese unha cousa. ¿Alguén sabe cal é a advocación da igrexa parroquial? Que non vos está a máis dun quilómetro dalí …. Por se puidera dar pista. Neste caso coido que non é Santa Mariña ;) pero vai ti saber.

  15. Pancho-Lapatianco
    9 / Maio/ 2012

    Busquei. Parece que a advocación é a Santa Maria Magdalena ¿suxírelle algo a alguén??.

  16. 9 / Maio/ 2012

    A min si, pero non se pode comentar cos nenos espertos. :)))

    En serio, o sitio é do máis interesante.

  17. manuel
    9 / Maio/ 2012

    pero vos non vedes que estades a pensar mediante unhas pautas tecnicas,ti se te pos a construir a túa casa ,ou o teu templo d santuario telo que construir para que non caia ,peropara que é a tua casa para vivir e formar unha familia ,e o templo relixioso,para que é a relixión,porque reza a xente ,deixadevos de tecnicismos e pensade nas vosas necesidades ,nos vosos sentimentos,a xente quere ,ama ,odia,enferma,preguntase quen somos,como chegamos aqui porqué ,para que,existe o mal,e o ben,entónde que sirve facerse preguntas tecnicas,sirve para moito menos que facerse preguntas vitais,somos o resultado da consciencia entón esta por riba o instinto e a intuición (e a intelixencia ten que estar controlado por estes)senón viviremos nunha realidade incompleta ,por exemplo porque a iglesia nega a deusa nai(só fala da muller coma terrenal) e adora ao deus pai,porque a sustitue pola (santa igrexa),non se pode usar a intelixencia para o poder persoal(catolicum apostolicum ,romanum)os emperadores si cambiaron a sua relixión por outra con que proposito(o poder),esta é a miña teoria filosofica (simbolicamente negase a femenidade)resultado misoxinea ,o poder pola forza(guerras)esquilmar a terra polos minerais,e que ten que ver coa arqueoloxia,todo ten que ver,a arqueoloxia pode explicar como pensaba e en que cree o ser humano durante a nosa estancia vital na terra.

  18. manuel
    9 / Maio/ 2012

    eu non me reiria de ninguén sen antes comprobar se é certo ou non o que escribe cada un,ainda que soe cursi ou estupido,por certo maria magdalena ma +ma as inicias de nome e apelido,eu solo me limito a leer que parece ser que é o que a maioria da xente fai.

  19. 9 / Maio/ 2012

    Ei, que aquí non nos rimos de ninguén, só o estamos pasando ben todos xuntos, que é do que se trata, e aí ríome un pouco co amigo Pancho. :-)

    Eu tendo a facerme preguntas técnicas, Manuel, por suposto. Basicamente creo que somos unha fascinante combinación de aminoácidos, un produto máis ou menos aceptable da combinatoria física; interésame moito a relixión e a espiritualidade, pero como mitoloxía, como relato esencial para comprender as culturas. Pero non dubides que o rexistro material, non habendo fontes orais, é básico para comprendermos o pasado, especialmente o das relixións. Son as evidencias físicas as que nos permiten afirmar, e desas hai moi poucas e hai que moverse prudentemente con elas. Tamén, por suposto, se pode opinar, imaxinar e especular. É máis, recoméndase. Pero mantendo claramente nidia a fronteira entre feitos probados e a nosa imaxinación.

    Con respecto ao que opinas sobre a Deusa Nai, a súa pegada é moi difícil de rastrexar nas relixións indoeuropeas, e especialmente na dos galaicos, por moitos motivos. Recoméndote que lle botes unha ollada aos textos de Pena Graña, García Quintela, Fernández Albalat ou Rosa Brañas, entre outros, para ver un pouco as hipóteses que hai sobre a estrutura da relixión dos galaicos, a estrutura trifuncional, etc. É un mundo difícil de vez, pero cheo de cousas interesantes e esta xente tenta achegarse a el a partir das poucas cousas consistentes que temos dese mundo.

  20. manuel
    9 / Maio/ 2012

    O MELLOR SASTRE DO REINO FAILLE UN VESTIDO A REINA E DI PARA SI MESMO(GUSTARALLE ENTÓN TODO O REINO SE VESTIRÁ COMIGO)
    LEVALLE O TRAXE A REINA E ESTA TIRAO AO CHAN E DI ,QUE NINGUÉN NO REINO SE VISTA COS TRAXES DESTE HOME.
    O SASTRE VAI A XUNTA UN SABIO E CONALLE O QUE PASOU E O SABIO DILLE
    -DESCOSE O TRAXE ,E VOVVEO A COSER E LEVALLO
    E O SASTRE DI PERO SE É O MESMO TRAXE,E DI O SABIO TI FAINO.ESTE FAINO E LEVALLE O TRAXE A RAIÑA E ISTA DILLE
    -É O MELLOR TRAXE QUE VIN ,QUE TODO O REINO SE VISTA CON ESTE XASTRE.
    QUÉ CAMBIOU,O TRAXE NON,FOI A HUMILDADE AO REFACER O TRAXE.
    É UNHA INDIRECTA.

  21. manuel
    9 / Maio/ 2012

    sen imaxinación non existiriamos,eu non creo en ningunha relixión na que non sexa a miña,a ti non che parece ,estouche dicindo que só coa tecnica non se chega a verdade,e aprender significa cambiar de opinión.

  22. 9 / Maio/ 2012

    Amigo Manuel, claro que é importante a imaxinación. Venme á cabeza un gran libro dun importante físico, Richard Feynmann. O libro, Que significa todo isto, son tres grandes conferencias sobre o conflito entre ciencia e relixión, entre a mitoloxía e a ciencia.

    Es sorprendente que la gente no crea que hay imaginación en la ciencia. Es un tipo de imaginación muy interesante, diferente de la del artista. La gran dificultad está en tratar de imaginar algo que uno no ha visto nunca, que sea consistente en todo detalle con lo que ya se ha visto, y que sea diferente de lo que se había pensado; además, debe ser una proposición precisa y no vaga. Eso es realmente difícil

    Aquí podes ver algo do libro:

    http://books.google.es/books?id=DX3QqkNBuQAC&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false

  23. manuel
    9 / Maio/ 2012

    con todo o que ti sabes ,eu non perderia o tempo senón creese no traballo teu e de xurxo ayán,por iso dixen varias veces nos meus comentarios ,creeme,creedeme,repasaos,a pesar de que ainda non empezaches a refacer o traxe sigo creendo en vós,porque si creedes na verdade.
    acordome nun video de pena furada que dicía ayán que por prexuizos non cria nestes templos ou algo asi ata que foi ver pena furada(non me acordo ben do que dicia),se eu aprendo de vós ,vós deberiades facer o mesmo con respecto a os demais,un saúdo.

  24. manuel
    9 / Maio/ 2012

    postdata:
    a secuecia de fibonacci,o n´´umero aureo,a fusión e a fision ,a tecnoloxia ,porque pensas que nomeei a da vinci e einstain,eu creo na ciencia .

  25. 9 / Maio/ 2012

    Non sei por qué, eu pensei nun parente pequeno de Woodhenge.
    http://www.shef.ac.uk/archaeology/research/stonehenge/intro

    Pero vaia un saber! Dende logo, eu aposto a que eses 18 furados sostiñan esteos de madeira. Se eran unha cabana ou outra cousa xa non sei. En canto ao das canles, penso que collendo un balde de auga, deitándoo no buraco máis alto ata rebosalo, e observando cara onde vai o líquido, aprenderíamos moitas cousas.

  26. Manuel
    10 / Maio/ 2012

    Chega un intre onde a ciencia vai ser que se ten que apoiar na conciencia, e esta na ciencia ó mesmo tempo. Se ó final a física cuántica é o que ten, e se cadra o coñecemento dela foi o que perdemos ó cabo dos séculos. O granito, o radón, a fonte da que vimos (a nai), a crenza, o ritual, o santuario, a edificación, os círculos en conexión… Eles entendían algo que nós non podemos porque non sabemos o que non sabemos. Think out of the box.

    E xa que o debate é moi interesante polos diferentes puntos de vista e todos estades desexando visitar a área, daquela porque non quedades todos xuntos un día destes? Unha análise de campo coa suma de todos podería ser moi enriquecedora. Imaxinade se teriades o día despois os mesmos pensamentos que agora corren polos miolos de cada un.

    Apertas :)

  27. Antón Malde
    10 / Maio/ 2012

    A min sedúceme a interpretación de Manolo e Marco, creo que un bon exemplo da arquitectura ritual pouco formalizada. Ten sido un acerto este post, fornecer material gráfico abondoso e de detalle da planta e do entorno.

    Seguindo a liña de Franjo unha xacida pouco coñecida pero do estilo deses “henges” mais no continente: Goseck

    http://en.wikipedia.org/wiki/Goseck_circle

  28. Pancho-Lapatianco
    10 / Maio/ 2012

    Non Elixio. Logo das prospeccións do 2010 no circulo lítico de Lobeira as primeiras conclusións son que non se trata dunha extructura antiga, se non de época histórica, todavía sen precisar exactamente. A verdade é que daba moito que pensar pola “alineación” cas dúas mámoas que hai a escasos 3-4 metros. Volvín a visitalo hai pouco da man de Felix González, un dos arqueólogos que participou na mesma.
    Son datos extraídos, entre outros, porque as pedras que forman o círculo se asentan sobre sustratos moi diferentes e moitísimo máis recentes que os do nivel de construccións da mámoas e incluso doutros antigos. Coido que se a memoria non me falla, por aí vai a cousa.

  29. Antón Malde
    10 / Maio/ 2012

    Aproveitando a precisión de Pancho, Goseck é neolítico, dun estilo que cadra moi ben con outras cousas coñecidas, mais non ten a ver con isto de Adai.

  30. manuel
    10 / Maio/ 2012

    o de monte lobeira non é un castro(vivenda)que sentido ten ,cantas vivendas collen duas?. E a única maneira de saber para que son o de adai é o de lobeira é intentar reconstruir o santuario, se ten sentido astroloxico(que seguro que o ten,todos o teñen),outra cousa e que sexa para o mesmo que o stonehenge(predecir eclipses,calendario solar,lunar etc),non ten mais que ver coa terra,se se me permite aportar a miña humilde opinión.

  31. manuel
    10 / Maio/ 2012

    vou intentar aportar humildemente,o de lobeira non me parece un castro(vivenda)cantas vivendas collerian 2?o circulo penso eu ,ainda hoxe se considera coma un elemento protector,maxico,e sagrado ,entodo o mundo é no pasado tamén,porqué o é,e o de adai un stonhenge(para predecir eclipses,calendario solar,lunar,etc)non creo,penso que ten que ver máis coa terra ,ainda que seguro que ten coordenadas astronomicas e astroloxicas,todos o teñen.o de adai ten forma de sexo feminino,seguro.

  32. manuel
    10 / Maio/ 2012

    facendo unha xuntanza entre mitoloxia e etimoloxia,dos grande sustrato do gaelico que temos en galiza.
    os nomes de orbazai e adai co parecido do nome o deus goidelico,eochaid all-athair(deus bó tamén chamado gada fillo da deusa nai cal-leach,con outras connotación pero moi semellante a dana)
    non sería descartable-eochaid all-athair-(orbazai-adai).
    xa que galicia obiamente callaec-ia-derivado de cal-leach.
    asi coma lugo(lugh)os toponimos do oeste comparados con bretaña,cornualles e eire(connacht,cornualles,corck referentes a pedra en galego(croio,cón,coio)toponimos galegos(cornés,corcubión,corcoesto,corme,coruñaetc)
    dana,toponimo daneiro.
    eire,san miguel de eiré,apelidos,eire,eyré,eiré
    deus taran ,taranus,toran en irlandes(toponimos monte tourón,monte torán).
    coido que ten moito sentido.

  33. manuel
    10 / Maio/ 2012

    perdón polo repunante que son,pero teria moito sentido se fose o caso de sereochaidaa-athai gada(o bo deus)fillo de cal-leach(deusa nai)teria moito sentido en que as mulleres fosen dar a luz nesa cabaña con forma de organo sexual feminino,como elemento protector e o seu simbolismo.

  34. valga la redundancia
    10 / Maio/ 2012

    E digo eu que os habitantes dos castros tamén terían os seus castros anteriores coma lugares máxicos, igual que hoxe toda aldea ten o seu castro como lugar máxico, os habitantes dos castros terían os seus pre-castros ou castrilliños coma lugares máxicos. Canto castro ó cadrado, menudo lío. O dito que os castros teñen unha etapa cronolóxica moi grande como lugares habitacionais.

  35. valga la redundancia
    10 / Maio/ 2012

    E me olvidaba, non busquedes en Galicia ningún stonehenge, ni ningún Carnac, porque en Galicia non os necesitamos, aforramos enerxía en levantar pedrolos, podemos dicir que xa o traemos de serie, e é espectacular, quizáis a paisaxe máis espectacular de Galicia, astrolóxicamente falando. Visitar ese lugar é como ir ó cine, todo é movemento de astros, ja,ja,ja. A buscar…

  36. Magago
    11 / Maio/ 2012

    Xacobe, foi o primeiro que pensei cando o vin. Non tanto un lagar como algunha estrutura de produción agraria e similar. Pero as 2 pías do centro non chegan ao medio metro de ancho: non parece que tiveran que ver con procesos que precisasen unhanestrutura tan grande.

  37. Lume
    12 / Maio/ 2012

    Manuel,

    A min este espacio circular, con terrapléns pequenos lémbrame ao de Chan do Cereixo, en Gondomar. A única diferencia é o diámetro, moito máis longo o de Adai. Chan do Cereixo foi unha aldea do paleolítico inferior. Sen unha cata, será difícil coñecer máis de Adai.

  38. Branca
    14 / Maio/ 2012

    Parabéns pola informacion e grazas por transmitilo. Vivo en Vilamaior,párroquia de Adai e paseo moito pola aldea e coñezo ben estos lugares: o dolmén que esta na parte baixa dos petroglifos, a rota dos castros desde PenaRubia, o de Castrillón,o do propio Adai e outros ate chegar a Ormbreiro Adai tamen poido ser o primeiro paso romano sobre o Rio Miño, perto da actual ponte, xa que se descubriron estela romanas e outros restos no seu territorio. Quero alertar do perigro que hai do deterioro deste patrimonio dende que cheguei a vivir ali hai 27 anos e da perda dos maiores que coñecian toda esta riqueza, asi como mamoas, penas con inscripción nos montes….E preciso protexelo e estudalo e falar cos vellos/as que coñecen esta riqueza. Ainda estamos a tempo. A miña colaboración. Branca de Adai

  39. Reimunde
    14 / Maio/ 2012

    Quem se tenha escuitado os avôs e avós galegas com interesse e atenção sabe bem que o mundo dos espíritos e seres mágicos estivo bem vivo neles até há bem pouco, não como uma cousa folclórica ou anedótica, mas como elementos reais que faziam parte do seu mundo.

    E como dizia uma delas, muitos deles desaparecerom ao chegar a luz elétrica…

  40. Marco García
    10 / Novembro/ 2013

    Volvo sobre este post porque estou preparando as clases do curso de Arqueoloxía e Relixión no máster de Arqueoloxía que levamos na Facultade de Historia.
    As miñas fotos eran vellas vellas e, sobre todo, os piñeiros o redor da estructura creceron moitísimo e deixan pasar a luz, cousa que non pasaba cando o estudiamos nos. Na miña exposición enlazarei cos recursos gráficos eiquí propostos, sobre todo a visita 3D.
    Por outro lado sei que se está a estudiar, non foi sin tempo (uns 20 anos), o axuar cerámico atopado cerca da estructura (non sei máis detalles, pero espero que o estudo se publique), apunta a Idade do Bronce, o que non quere decir que as estructuras sexan desa época (precisan ferramenta de ferro para a sua construcción, Lolo – autoridade no tema – dixit). O que quere decir e que son sitios de uso durante longuísimos períodos, cousa típica dos enclaves de uso simbólico ou ritual. En A Ferradura (Amoeiro, Ourense) ocorre o mesmo, etc. etc.
    Saude

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará