Na Patagonia, de Bruce Chatwin: cando os libros tamén vagan

patagonia.jpg

Hai anos -cito de memoria unha década atrás-, lembro ler un texto de Otero Pedrayo no que falaba dos programas de lectura persoal. Don Ramón explicaba que nun tempo da súa vida -esas angueiras sempre ocorren cando es universitario, ¡bendito tempo libre!- lera de xeito sistematizado importantes movementos literarios. Por exemplo, empezabas en maio co romantismo francés en Rousseau e abrindo o primeiro tomo de Chateaubriand e a finais de agosto, na galería do Pazo de Trasalba, ao serán, pechabas a última páxina de A nosa señora de París, de Víctor Hugo, deixando tras de ti un ronsel de cadáveres literarios. Así estabas listo para enfiar, en setembro, co inicio do curso, a exploración dos principais autores do naturalismo francés ou do realismo ruso. Tremendo home, non dubido de que o fixera así. O certo é que nunca sería quen de emular esa disciplina oteriana nas miñas lecturas de lecer, e de feito, teño ata certa renuencia a ler dúas obras do mesmo autor seguidas, na confianza de deixarme levar polo caos da lectura repousada. Ata dar con Bruce Chatwin. Faleiche del hai pouco, no seu magnífico libro Os trazos da canción. A estraña e brillante personalidade viaxeira de Chatwin, a anárquica redacción de Os trazos da canción fíxome pensar se o libro era parte do seu estilo, ou o seu aparente zigzag, o non propósito, respondía a algunha cuestión coxuntural, en plan cansei de escribir á metade do volume.

O certo é que agora rematei Na Patagonia e acabei fascinado. Nestoutro libro, o primeiro que publicou, Chatwin viaxa á estrema austral de América cun motivo absurdo: saber algo máis da horrenda pel de milodonte que tiñan uns familiares seus na casa. Pero a narración só recupera o milodonte cara o final. No medio, estamos falando de historias de colonos europeos nesta zona estrema, de bandidos norteamericanos fuxidos do Oeste, de relatos inéditos de mariñeiros que enfían o Cabo de Hornos, de indíxenas (sempre vistos desde unha estraña distancia) extinguidos polas epidemias traídas polo home branco. Chatwin volve a non ter un aparente destino no libro, a ser puro erratismo. E ese é o seu destino. O errar. Non creo que sexa un libro que lle guste a quen espere que o final teña conclusión ou moralexa, ou un peche que recolla e dea sentido ás múltiples direccións que tomou o texto interior. Ao escritor inglés debíanlle resultar cansados os finais, porque é como se a ponte se cortara a metade do camiño. A min, persoalmente, encántame estes libros que son como pegadas na beirarrúa, que están no medio por vocación, e que son, basicamente, unha porta cara outro lugar.

2 Comments

  1. Vanesa
    8 / Marzo/ 2008

    Prometo que me despertaches a curiosidade polas letras este home…

    Xa sei de dous libros que me esperan cando acabe con Freixanes…

  2. Xesús Fraga
    8 / Marzo/ 2008

    Esta semana, ao fío da aparición do último libro de Julian Barnes, no que reflexiona sobre a morte a través da súa historia familiar, lin unha anécdota un chisco cruel sobre Chatwin: un amigo seu decatouse de que estaba a morrer cando xantaron xuntos e por primeira vez en moitos anos de amizade, o escritor pagou a conta. Alédome de que gostaras do libro.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará