O acubillo dun guerreiro no castro de Punta Ostreira

Last updated on 2 / Marzo/ 2008

croa_ostreira.jpg
A Pobra do Caramiñal desde o castro de Punta Ostreira

O primeiro castro que procurei na miña vida foi o de Punta Ostreira. Pola súa ficha comezara a ler o libro manancial Prehistoria e Arqueoloxía do Barbanza, de Xerardo Agrafoxo, meus pais me mercaran cando tiña 12 anos edo que xa falei por aquí. O castro de Punta Ostreira contaba con todos os engados posíbeis para un neno: estaba dentro da finca das antigas ruínas dun mosteiro, nunha zona illada, con bosques impenetrábeis, mar, cons, solitarias calas onde medraban os mexilóns, gordos coma puños, ducias de covas naturais, misteriosos acantilados con muros que se adentraban na ría, as historias das baleas brancas varadas na Punta Ladiña, a máis íntima praia da banda norte do Mar de Arousa. Punta Ostreira era o lugar máis salvaxe ao que podía aspirar un rapaz da Pobra do Caramiñal. Alí fumos por primeira vez, na busca do castro. Obviamente, pasamos por riba del -de aquela unha xungla-, pero non o atopamos, malia estar no seu interior. Aínda non sabiamos ver. Logo xa o comprendiamos. Os eucaliptos, ao derrubarse, arrastraban pasados en forma de cerámica monte abaixo. Aquel antigo asentamento, sobre un mar azul claro e intenso, no que se reflectía a serra do Barbanza, foi e segue a ser un territorio de quimeras.

O castro estaba escondido na xungla ata que chegou a especulación inmobiliaria, por suposto. O dono realizou todo tipo de tropelías: excavadoras, aplanamentos, e no ano 2.002, os tribunais emitiron unha sentencia histórica pola que condenaba ao propietario á restitución do xacemento ao seu estado orixinal. Criamos que, con todo, xa nada debía quedar daquel lugar tan expoliado ao longo dos séculos. Pero, durante o II Encontro Arqueolóxico do Barbanza, Juan J. Alonso Braña, o arqueólogo encargado de levar a cabo o informe sobre os danos e as posibles reparacións no asentamento, desvelou unha verdade ben distinta. O castro, miragreiramente, aínda conservaba en bo estado a capa habitacional, aínda que durante a breve prospección o arqueólogo só puido realizar unhas catas lonxitudinais destinadas a tentar determinar que había aí abaixo. Braña sinalouna coma do castrexo clásico, antes da romanización. Máis alá, ao carón dun gran promontorio sobre o que está unha capela do século XVII, totalmente feita polvo, Braña atopou algúns signos de romanización, pero non se podía determinar con facilidade o que era -lembremos que ao pé do castro, no verán, o director do Museo das Peregrinacións atopou por casualidade un altar romano que empregaban os mariñeiros para amarrar as dornas-.

Pero de súpeto, Braña amosou unha fotografía moi confusa, na que se vían pedras e algo que el chamou folla. E comezou a falar do pouco tempo que tiñan para extraer esa folla. De que a penas tiñan operarios, de que os prazos víñanse enriba…e seguía, e seguía. Comeceime a intrigar. Pregunteille a un rapaz arqueólogo do meu carón.

-¿Pero de que fala?
-Nin idea.

Ao cabo, Braña xuntou as palabras necesarias: era un acubillo de armas castrexas. E na pantalla comezamos a ver unha pequena armería, agachada por alguén baixo unha das casas do poboado. Tres lanzas, un machado guerreiro, e un coitelo afalcatado, ao estilo das famosas facas ibéricas. E foi como se, de súpeto, se transformaran os manuais da Historia galega. Porque durante moito tempo, moitos arqueólogos deste país -e eu aínda o tiven que estudar-, defenderon que os castros só tiñan murallas con funcións simbólicas, e nunca ou case nunca se atoparan armas no seu interior con anterioridade á invasión romana. Tal teoría era basicamente unha agresión ao sentido común, pero resulta fascinante como esas agresións poden chegar a ter creto no discurso científico. E, de súpeto, todo cambiaba diante nosa.

Porque alguén agachara baixo as casas do castro unha armería, e esa armería, aínda en estudo, amosaba tamén, por primeira vez, armas similares ás da Celtiberia, onde estaba ben documentada unha clase guerreira. Braña seguiu pasando diapositivas, expresando a necesidade de que ese castro se excave e se poña en valor como fonte de riqueza para a Pobra do Caramiñal. Pero eu quedeime naquel fascinante achado. Ducias de veces, esa pequena proba da Historia galega estivera baixo os meus pés na miña adolescencia. Unha delas, por exemplo, cun amigo historiador, estabamos sentados sobre o parapeto, nas ruínas da capela, mirando a croa do castro, e discutiramos sobre a guerra no mundo castrexo. Non sabiamos que a resposta ás nosas dúbidas estaba, exactamente, a cincuenta centímetros dos nosos zapatos.

2 Comments

  1. 25 / Febreiro/ 2008

    Parabéns polos 2 posts da terriña. Eu, máis que das xornadas, acho que a culpa é da lamprea.

  2. 25 / Febreiro/ 2008

    Grazas! :-)

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará